تبعات زیست محیطی-اجتماعی صنعت نیشکر در خوزستان

بی توجهی به شعور مردم خوزستان، اهانتی بالاتر از خیانت های سه گانه زیست محیطی خوز

بی توجهی به شعور مردم خوزستان، اهانتی بالاتر از خیانت های سه گانه زیست محیطی خوزستان

دکتر سیدحسین فاضلی

چند سالی است که قطار نابودی سه گانه زیست محیطی خوزستان با سرعت و شتاب بالا به حرکت در آمده است. قطاری که با هدف به ظاهر ارتقاء اقتصادی کشور حرکت خود را شروع نموده است.

 

در این چند ساله حرکت قطار، ارمغان هایی مانند ریزگردها، باران های اسیدی، باران های خاکستری نیشکر، سم مرگبار شوری، هوای متعفن و دیگر ارمغان ها، نفع اصلی مردم هشت سال جنگ دیده و آواره خوزستان از پروژه های به ظاهر عمرانی، صنعتی و کشاورزی ملی بوده است. اگرچه آورگی های زیست محیطی این قطار به صورت نابودی تالاب های شادگان و هورالعظیم، جان گرفتن رودخانه های جلگه خوزستان، نابودی خاک جلگه خوزستان و دیگر شکل ها ظاهر شده است.

 

حال این نکته مطرح می شود که علیرغم اینکه انتظار می رفت تجلیل صریح در زمان جنگ بنیان گذار انقلاب اسلامی از مردم خوزستان(خوزستان دین خودش را به اسلام ادا کرد. خوزستان برای اسلام و برای ارزشهای انسانی و برای شرافت خود و کشور خود کوشش کرد) با پایان جنگ آویزه گوش شرکت های مخرب محیط زیست خوزستان باشد اما با پایان جنگ و هم راستاء با تبعات زیست محیطی جنگ، این شرکت ها محیط زیست خوزستان را به سمت نابودی بردند. به عنوان نمونه استاندار خوزستان در اسفند سال 1394 اعلام می دارد که "با وجود 8 سال عقب افتادگی استان در زمان دفاع مقدس، کشور تصمیم به توسعه ملی گرفت و 5 کشت و صنعت نیشکر را در استان راه‌اندازی کرد که این مراکز با اشتغالزایی برای چندین هزار نفر کل محیط زیست را نابود کردند و این یعنی 16 سال عقب ماندگی از پیشرفت و توسعه کشور." اگرچه معاونت استانداری در تعیین موضع اعلام می دارد که " اجازه نخواهیم داد مردم شهر اهواز قربانی صنعت نیشکر شوند".

 

یا اینکه علیرغم اینکه انتظار می رفت بیان صریح مقام معظم رهبری در سفر دو دهه پیش به جلگه خوزستان(همه ملت ایران وامدار مجموعه انسانی اهواز است) آویزه گوش شرکت های مخرب محیط زیست خوزستان می بود، ولی آنچه امروزه شاهد آن در جلگه خوزستان هستیم، بازپرداخت وام شرکت های مخرب محیط زیست به مردم جلگه خوزستان به صورت باران های خاکستر، باران های اسیدی، بی خانمان نمودن مردم، نابودی زندگی کشاورزانی که به غیر از کشاورزی شغلی دیگری ندارند، و دیگر انواع بازپرداخت ها است که از "شرمندگی مردم جلگه خوزستان" به نحو احسن در آمدند.

 

بررسی نگرش های شرکت های مخرب محیط زیست خوزستان نشان می دهد که فرهنگ اشتباه پذیری نتوانسته است جایگاه و نقش خود را پیدا نماید. به عنوان نمونه، بررسی های معضل زیست محیطی استان خوزستان نشان می دهد که امروزه شوری بزرگترین دشمن محیط زیست خوزستان است و شرکت های کشت و صنعت نیشکر و آب و نیروی ایران هر کدام زمینه را برای ایجاد شوری در این جلگه و نابودی آن ایجاد نموده اند. حال اینکه هیچ کدام حاضر به پذیرش اشتباه خود نیستند و تقصیر را به گردن همدیگر می اندازند و هر کدام به دنبال "بحث انحرافی" برای نشان دادن صیانت فعالیت های آن شرکت ها هستند.

 

علیرغم عدم استفاده از "فرهنگ اشتباه پذیری" و اصرر بر استفاده از اهرم "بحث انحرافی" به عنوان اهرم های موفق، شرکت های مخرب محیط زیست بر فواید و مزایای فعالیت های آن شرکت ها و یا حتی فقط با در نظر گرفتن و مطرح نمودن جنبه مثبت یک فعالیت مخرب محیط زیست بدون در نظر گرفتن و مطرح نمودن جنبه منفی آن فعالیت مانور داده و می دهند.

 

به عنوان یک نمونه پیش پا افتاده، که نشانی بارز از "خندیدن به شعور مردم خوزستان" و یا شاید "توهین به شعور مردم خوزستان" است را  می توان در تبلیغ بیلبورد شرکت توسعه نیشکر که توجه هر عابری را در مسیر اصلی یکی از بلوارهای اصلی اهواز به خود جلب می کند اشاره نمود. در این تبلیغ شرکت توسعه نیشکر در تبلیغ ادعا نموده که زهاب نیشکر مایه ای برای نجات و احیای تالاب شادگان است.

 

آری این نمونه بارزی از خندیدن و توهین به شعور مردم جلگه خوزستان است زیرا برخلاف و متضاد با اظهارات مسوولین و دانشمندان، شرکت نیشکر سعی دارد که توهم خود را تبلیغ نماید.  زیرا که به عنوان نمونه، استاندار خوزستان اظهار می دارد " امروز تالاب شادگان به دلیل ورود پساب‌های نیشکر دچار مرگ تدریجی شده است"، مدیر کل سابق اداره شیلات خوزستان نیز اعلام می دارد" پساب های شور طرح توسعه نیشکر نیز اکوسیستم تالاب شادگان را تغییر داده و امکان تغذیه و رشد ماهیان را با اختلال روبه رو کرده است"، معاونت محیط انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست خوزستان همچنین بیان می نماید که " تخلیه پساب های نیشکر نیز صدمات جبران ناپذیری به اکوسیستم این تالاب وارد کرده است"، نماینده شادگان در مجلس شورای اسلامی نیز تصریح می نماید که "سوق دادن زهاب های نیشکر به تالاب، اغلب ماهی های بومی این تالاب رو به نابودی رفتند"، منتخب مردم شادگان در مجلس دهم شورای اسلامی نیز تشرح می نماید که "روانه شدن این پساب‌ها مرگ تدریجی است که به‌زودی باعث نابودی نخلستان‌ها و تالاب بین‌المللی شادگان می‌شود"،  مشاور استاندار خوزستان در امور حفاظت محیط زیست نیز هشدار می دهد که " این طرح به هور شادگان و آبزیان این منطقه ضربه وارد خواهد کرد" و فرماندار شادگان نیز اظهار می دارد که "زهاب طرح‌های شرکت‌های نیشکر از جمله فارابی نیز به این تالاب وارد می‌شود که بی‌شک مشکلات زیست محیطی ایجاد خواهد کرد".

 

یا در نمونه دیگر، مسوولین شرکت نیشکر از طریق رسانه ها(رابط بین مسوولین شرکت نیشکر و مردم خوزستان) خود را مبری از آلودگی های مطرح شده رودخانه کارون می دانند و گناه آلودگی ها را به غیر از خود می دانند.

 

حال نگاهی به اظهارات متولیان مقوله آب در کشور، حقیقت علمی و بر اساس آمار رسمی دولتی را به ما می گوید و آنها اعتقاد دارند که شرکت نیشکر برخلاف توهم تحویل داده شده به مردم، در کاهش کیفی آب رودخانه کارون از طرق مختلف تاثیر گذار هستند. به عنوان نمونه، بالاترین شخص متولی در حیطه آب(وزیر نیرو) اظهار می دارد که " زهاب های صنایع نیشکر نیز یکی از عوامل مهم در شوری آب کارون هستند" و در اسفند 1394 وزیر نیرو ورود «زهاب» کشت و صنعت های نیشکر به کارون را از جمله عوامل اصلی آلایندگی این رودخانه برشمرد. معاونت مطالعات پایه سازمان آب و برق خوزستان(سازمان متولی رودخانه کارون در خوزستان) نیز اعلام می نماید که " زهاب کشت نیشکر و کشاورزی 42.5درصد در کاهش کیفیت آب کارون تاثیر گذار هستند" و نیز مدیر آب منطقه مرکز سازمان آب و برق خوزستان بیان می نماید که "برداشت بی رویه آب توسط کشت و صنعت های تابعه شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی که از مهر سال 90 به صورت غیر مجاز صورت می گیرد باعث افزایش میزان شوری آب کارون شده و ورود زه آب ها این میزان را افزایش داده است". اگرچه این توهم از دید نمایندگان مجلس شورای اسلامی نیز پنهان نماند. به عنوان نمونه، نماینده مردم شادگان در مجلس شورای اسلامی اعلام می نماید که "شوری زهاب توسعه نیشکر در رودخانه کارون، شوری آب کارون را به ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ برابر افزایش داده است" یا اینکه نماینده مردم خرمشهر و جزیره مینو در مجلس شورای اسلامی اظهار می دارد که "شوری آب از سمت اهواز و جنوب منطقه خوزستان به دلیل سرریز شدن پسماندهای مزارع نیشکر اطراف رودخانه کارون است. ... پسماندهای مزارع نیشکر، آب کشاورزی بهمن شیر، آبادان و خرمشهر را نیز آلوده کرده تاحدی که می‌توان گفت کشاورزی در این شهرها را ویران کرده است".

 

دیگر توهمات اعلام شده از اطرف شرکت نیشکر، مقولاتی قابل توجه هستند زیرا که جهت مخالف و تضاد ادعاهای شرکت نیشکر در مقابل اظهارات متولیان حکومتی و دانشمندان بیان گر حقایق نهفته از تخریب های زیست محیطی به ظاهر اقتصادی است. ولی هرچه که باشد دانستن این نکته مهم است که شرکت نیشکر با توجه به اجرای طرح های غیرکارشناسی و حتی وجود فلسفه اشتباه طرح های مذکور، حیات کشاورزان و کشاورزی، سلامت زیست محیطی رودخانه کارون و به تبع به مخاطره انداختن کیفیت زندگی مردم جلگه خوزستان، تالاب های سلامت آور جلگه خوزستان و به تبع ضررهای اقتصادی، جانی و زیست محیطی، و دیگر موارد را به مخاطره می اندازد در حالی که شعارهای نشات گرفته از مقاصد سودجویانه خود را تبلیغ و تحویل "خلق الله" می دهد. و حتی فعالیت های عام المنفعه زیست محیطی از جمله اقدام های رسانه ای به قصد حفاظت از محیط زیست را نشر اکاذیب به قصد تشویش اذهان عمومی می داند و حتی اقدام به شکایت قضائی علیه فعالیت های انسان دوستانه و قانونی عام المنفعه می نماید(اگرچه شکایت های قضائی آنها به در بسته خورد و چیزی عاید شرکت نیشکر نشد).

 

در نمونه دیگر، آنچه که نیاز است تا مسوولین شرکت نیشکر در نگرش خود آن را اعمال نماید این است که اگرچه اشتغال زائی مهم است ولی آنچه مهمتر است عدم به مخاطره انداختن زندگی مردم جلگه خوزستان است. در این نمونه، معاونت استانداری خوزستان اظهار می دارد که " در این پرونده اشتغال 15 هزار نفر در نیشکر به سلامت 1.5 میلیون مردم اهواز ترجیح داده شده است". توجه به دیگر اظهارات متولیان حکومتی بی لطف نیست. به عنوان مثال، استاندار خوزستان اظهار می دارد که " سهم مردم این استان از پنج شرکت پتروشیمی و شرکت‌های توسعه نیشکر ‌‌آلودگی‌های زیست‌محیطی است" یا اینکه رییس سازمان مدیریت و برنامه ریزی خوزستان  اعلام می دارد که" صنایع نفت، پتروشیمی، نیشکر و سایر صنایع بزرگ برای استان هیچ سودی جز آلایندگی ندارند".

 

در آخر جلگه خوزستان در آستانه نابودی مخرب هایی مانند شرکت توسعه نیشکر است که با توهمات خود به مردم جلگه خوزستان می خندند و حیات آنها را به مخاطره می اندازند، دریغ از نقشی که سازمان حفاظت محیط زیست خوزستان باید بازی نماید.

 

امید بر آن است تا دموکراسی تصمیم گیری و سیاست گذاری پژوهشی برای مدیریت زیست محیطی جلگه خوزستان با قدرت بیش از پیش اعمال گردد.

نویسنده : فعالان محیط زیست : ۱۱:٤٠ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ۱ اردیبهشت ،۱۳٩٥
Comments نظرات () لینک دائم

موضع گیری متولیان حکومتی و دانشمندان درباره فجایع زیست محیطی طرح های نیشکر در خو

موضع گیری متولیان حکومتی و دانشمندان درباره فجایع زیست محیطی طرح های نیشکر در خوزستان  

(بخش دوم)

موارد ذیل نتیجه بخشی از مستند بررسی مروری تبعات زیست محیطی-اجتماعی طرح های نیشکر در خوزستان است

 

1) امام جمعه خرمشهر (حجت‌الاسلام سید نبی موسوی)، خبرگزاری فارس، 03/07/1393(کد خبری: 72021/ع30/د1000)

" تجمع پساب‌های نیشکر در نقطه صفر مرزی، غالب پاسگاه‌ها را مورد تهدید قرار داده و امنیت را مخدوش کرده است"

2) استاندار خوزستان(عبدالحسین مقتدایی)، خبرگزاری فارس، 11/12/1394(کد خبری: 72032/ش40/ظ1004)

"سهم مردم این استان از پنج شرکت پتروشیمی و شرکت‌های توسعه نیشکر ‌‌آلودگی‌های زیست‌محیطی است."

3) معاونت استانداری خوزستان (احمد سیاحی)، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، 02/12/1394(کد خبری: 81973605)

" در این پرونده اشتغال 15 هزار نفر در نیشکر به سلامت 1.5 میلیون مردم اهواز ترجیح داده شده است."

4) مدیرکل محیط زیست خوزستان (احمدرضا لاهیجان زاده)، خبرگزاری مهر، 27/11/1394(کد خبری: 3558724)

" ۹ واحد کشت و صنعت نیشکر در فهرست صنایع آلاینده قرار دارند"

5) مدیر کل بحران استانداری خوزستان(هاشم بالدی)، خبرگزاری نسیم، 24/07/1393(کد خبری:939076)

"صنعت نیشکر در استان آلودگی‌های فراوانی را ایجاد کرده است"

6) معاونت استانداری خوزستان(احمد سیاحی)، خبرگزاری مهر، 06/12/1392(کد خبری:2243832)

" 84هزار هکتار زیر کشت نیشکر رفته است اما به دلیل بی توجهی به تبعات این طرح، اراضی محل تخلیه پسابهای شور نیشکرتا 200 سال آینده نیزبه وضعیت عادی باز نمی گردد."

7) ریاست جمهوری و ریاست حفاظت محیط زیست کشور(معصومه ابتکار)، خبرگزاری جهوری اسلامی ایران، 19/03/1394(کد خبری:81639864)

"براساس گزارشات دریافتی هنوز هم معضل کشت و صنعت نیشکر در خوزستان وجود دارد و در اجرای برنامه خود از برنامه زیست محیطی عقب ماندگی دارد. "

8) معاونت استانداری خوزستان (احمد سیاحی)، خبرگزاری فارس، 07/03/1393(کد خبری: 2329/ت20/چ3000)

" اجازه نخواهیم داد مردم شهر اهواز قربانی صنعت نیشکر شوند."

9) پروفسور محمدجعفر بهتاش (عضوء هیات علمی بازنشته دانشگاه شهید چمران اهواز)، خبرگزاری ایسنا، 29/07/1394(کد خبری: 94072918796)

الف) " کشت نیشکر در خوزستان اقتصادی نبوده و نیست."

ب) " کشت نیشکر در خوزستان از ابتدای فعالیت، طرح پر ماجرایی بود زیرا مطالعات اولیه و مسایل اجتماعی در منطقه در زمینه این کشت نادیده گرفته شد. "

پ) "بسیاری از کارشناسان کشاورزی از ابتدای اجرای طرح نیشکر، تذکرات لازم را داده بودند اما متاسفانه دست اندرکاران طرح توجهی به گفته‌های این کارشناسان نکردند. "

ت) "محصولی که با هزینه‌های فراوان و تبعات زیادی تولید می‌شود اما به دلیل واردات در انبارها کپک می‌زند، هیچ انتظاری نمی‌توان داشت که اقتصادی شود و ارزش افزوده‌ای از آن حاصل کرد؛ مجموعه این عوامل موجب شده تا به این نتیجه برسیم که نمی‌توان گفت کشت نیشکر در خوزستان موفقیت آمیز بوده است. "

10) عبدالله سامری (عضو کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی)، پایگاه خبری فرارو، 22/09/1394(کد خبری: ۲۵۵۵۰۱)

الف) "طرح های نیشکر در خوزستان به هیچ عنوان صرفه اقتصادی ندارد و حتی نمی تواند آینده روشن و قابل قبولی را داشته باشد و براساس علل و اهداف مبهم بنا نهاده شده است که نیاز است تا علل اصلی ایجاد و بنا نهادن طرح های نیشکر مشخص شود زیرا که با ادامه کار طرح های نیشکر باید منتظر فاجعه زیست محیطی در خوزستان بود."

ب) " طرح های نیشکر پتانسیل های منطقه مانند آب را به قیمت اهداف غیر اقتصادی و علیرغم تبعات و پیامدهای زیست محیطی به خطر می اندازد. "

11) معاونت استانداری خوزستان (احمد سیاحی)، خبرگزاری مهر، 12/12/1394(کد خبری: 3571471)

" صنایعی هم که در استان داریم از آتش زدن مزارع نیشکر و خاکستری که روی خانه ها، سر و صورت مردم  می ریزد تا کارخانه هایی که ایجاد شدند اما بوی آنها مردم را اذیت می کند "

12) شهردار اهواز (سید خلف موسوی)، خبرگزاری مهر، 15/12/1394(کد خبری: 3573166)

" موضوع خاکستر نیشکر یکی از تهدیدهای زیست محیطی شهر اهواز است"

13) مشاور استاندار خوزستان در امور حفاظت از محیط زیست و شیلات (جاسم مرمضی)، خبرگزاری ایسنا، 02/09/1394(کد خبری: 94090201328)

الف) " امروز کاملاً روشن شده که اجرای طرح نیشکر در اهواز هزینه‌های سنگین زیست‌محیطی و اقتصادی بر مردم استان به‌صورت خاص و بر کشور به‌صورت عام تحمیل می‌کند که ابعاد آن‌ها بسیار گسترده است و در حد فاجعه به حساب می‌آیند."

ب) "متأسفانه بخش مهمی از آب شیرین مصرف‌شده توسط نیشکر به پساب تبدیل شده که اینک به یک معضل زیست‌محیطی جدی در جنوب استان تبدیل شده است. این پساب شور و حامل انواع املاح و سموم، به هر اکوسیستمی هدایت شود توازن آن را به هم زده و آن را در معرض خطر قرار خواهد داد."

پ) "تولید مقدار مع‌تنابهی دود و خاکستر احتمالاً توأم با سم و نیز انتشار بوهای نامطبوع ناشی از واحدهای صنعتی نظیر الکل و غیره که سلامتی مردم شهرهای مجاور به‌ویژه کلانشهر اهواز را در معرض خطر جدی قرار داده است و واقعاً مردم ساکن این شهرها از این وضعیت به ستوه آمده‌اند."

14) عباس پاپی‌زاده (نماینده مجلس شورای اسلامی در شورای عالی محیط زیست کشور)، پایگاه خبری فرارو، 22/09/1394(کد خبری: ۲۵۵۵۰۱)

الف) "وضعیت طرح های نیشکر توجیه زیست محیطی ندارد و مقرون به صرفه اقتصادی نیست. "

ب) "طرح های نیشکر به سمت توسعه پایدار حرکت نمی کنند"

15) مشاور استاندار خوزستان در امور حفاظت از محیط زیست و شیلات (جاسم مرمضی)، خبرگزاری فارس، 24/10/1393(کد خبری: 72016/ز40/ظ1004)

"ورود پساب‌های نیشکر به رودخانه که امروز به یک دردسر بزرگ در استان تبدیل شده، آلودگی سواحل و تهدید و تخریب زیستگاه‌های آبزیان از جمله مسائل ناشی از عملکردهای مدیریتی است."

16) حبیب آقاجری (عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی)، پایگاه خبری فرارو، 22/09/1394(کد خبری: ۲۵۵۵۰۱)

" طرح های نیشکر، طرح هایی غیر کارشناسی هستند که محیط زیست را به مخاطره انداخته و خود به خود به کشاورزی خسارت وارد کرده است."

17) پروفسور حسین صدقی (عضوء هیات علمی بازنشته دانشگاه شهید چمران اهواز)، خبرگزاری ایسنا، 12/08/1394(کد خبری: 94081207298)

الف) " آب برگشتی از اراضی زیر کشت نیشکر در عمل تبدیل به سم مهلکی برای حیات مردم خوزستان شد و تا کنون خسارات جانی و مالی آن در دشت خوزستان غیرقابل برآورد بوده است."

ب) "شگفتا که لحظه‌ای به فکر مبتکران نابودی این استان خطور نکرد که چگونه با هزینه سرمایه‌های ملی در ابعاد غیرقابل تصور ماشین نمک پاشی بر خوزستان و شاید بخش وسیعی از سرزمین ایران را به راه انداخته‌اند و پیامدهای شوم چنین حرکتی چه می‌تواند باشد. "

پ) "مردم ابتدا در منتهی‌الیه دشت یعنی خرمشهر و آبادان با مشکل آب شرب مواجه شدند؛ لوله‌کشی‌ها شروع شد ولی با توسعه بحران به مناطق شمالی دیگر این اقدامات در حد مسکّن هم عمل نکرد و بحران محدود به آب نماند و دامن نخلستان‌ها و سایر مؤلفه‌های صنعت و کشاورزی و شرب را هم گرفت. "

ت) " اجرای  طرح نیشکر با توجه به وضعیت منابع آب خوزستان امکان‌پذیر نیست"

18) پروفسور محمدجعفر بهتاش (عضوء هیات علمی بازنشته دانشگاه شهید چمران اهواز)، خبرگزاری ایسنا، 16/08/1394(کد خبری: 94081609483)

الف) "میزان آب برداشتی شرکت‌های نیشکر از آبراهه‌های استان خوزستان موجب ایجاد اختلال در سهمیه آب برای سایر واحدهای کشاورزی کلان و خرد دولتی و غیردولتی موجود در منطقه گردیده است و بدیهی است که مسائل و مشکلات فراوانی را برای الگوی کشت و فعالیت سایر واحدهای کشاورزی ایجاد نموده است."

ب)  آبشویی‌های بسیار عظیم و هزینه‌بر زمین‌های زراعی نیشکر بوده که باعث روان‌شدن انواع نمک و املاح غیرمفید در خاک و آب استان خوزستان شده است. "

19) دکتر مهدی اسدی‌لور (عضوء هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی)، خبرگزاری ایسنا، 20/08/1394(کد خبری: 94082012247)

الف) "نیاز آبی بالای گیاه نیشکر به دلیل کشت این گیاه در ماه‌های گرم سال از اواسط مردادماه تا اواسط مهرماه باعث کاهش میزان آبدهی رودخانه کارون شده است. یکی از مهم‌ترین راهکارهای حل این مشکل تغییر الگوی کشت در اراضی موجود و کشت گیاهان با نیاز آبی کمتر خواهد بود."

ب) "ضریب استحصال در دو گیاه نیشکر و چغندر قند نشان می­دهد که با توجه به بیشتر بودن ضریب استحصال شکر در چغندرقند نسبت به نیشکر، به طور متوسط به نسبت هر 10 کیلوگرم گیاه نیشکر 1 کیلوگرم شکر تولید می­شود، این در حالی است که همین مقدار شکر از 6 کیلوگرم چغندرقند به‌دست می‌آید. "

پ) " کشت و توسعه چغندر قند با توجه به کمبود منابع آب رودخانه کارون و مشکلات زیست‌محیطی کاشت نیشکر به‌عنوان یک ضرورت برای خوزستان است. "

20) سید‌حسین دهدشتی (عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی)، پایگاه خبری فرارو، 22/09/1394(کد خبری: ۲۵۵۵۰۱)

" نیاز است تا بازنگری لازم در طرح های نیشکر انجام گیرد."

21) مجید ناصری‌نژاد (منتخب مردم شادگان در مجلس دهم شورای اسلامی)، خبرگزاری فارس، 08/01/1394(کد خبری: /2329/ع30/ظ1004)

الف) "آب نیشکر برای تالاب شادگان همانند خوردن گوشت مرده برای انسان در وقت ضرورت است چرا که مجبوریم برای عدم مرگ از آن استفاده کنیم اما روانه شدن این پساب‌ها مرگ تدریجی است که به‌زودی باعث نابودی نخلستان‌ها و تالاب بین‌المللی شادگان می‌شود."

ب) " تصور می‌شود که تالاب شادگان در حال حاضر پر از آب است اما متاسفانه این آب نیشکر است که در تالاب می‌ریزد و شوری آن گاهی از آب دریا بیشتر است."

22) معاونت حفاظت و بهره‌برداری از منابع آب سازمان آب و برق (فتح‌الله دهکردی)، خبرگزاری فارس، 12/06/1390

" صنعت نیشکر باید به جای تحمیل مشکلات به منابع آب و کاهش کیفیت، تغییرات تدریجی کشت را دنبال کنند."

23) معاونت فرمانداری شادگان (نعمت‌الله آلبوغبیش)، خبرگزاری فارس، 26/06/1393(کد خبری: 72001/ت20/د1000)

" بیشترین آلودگی‌ این شهرستان ناشی از خشکی تالاب، سوزاندن مزارع نیشکر و وجود شرکت‌های نفت و گاز است."

24) دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام (محسن رضایی)، خبرگزاری فارس، 04/03/1394(کد خبری: 72029/ت40/پو3002)

" میلیاردها دلار در صنعت پتروشیمی، نیشکر و نفت سرمایه‌گذاری شده است اما سهم مردم خوزستان در آن ناچیز است."

25) مدیر کل بحران استانداری خوزستان(هاشم بالدی)، خبرگزاری ایسنا، 19/01/1395(کد خبری: 95011906569)

"در استان خوزستان صنایع بزرگی از جمله شرکت توسعه نیشکر، صنایع فولاد، نیروگاه رامین و سایر صنایع موجود، آلودگی صنعتی در بخش‌های آب، هوا و زمین ایجاد می‌کنند و تهدید جدی برای سلامتی به شمار می‌روند. "

26) رئیس دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز (دکتر اسماعیل ایدنی)، خبرگزاری ایسنا، 16/12/1394(کد خبری: 94121610101)

"اگر هم بگوییم که فلرهای نفتی یا صنعت فولاد و یا نیشکر مشکل دارند که قطعاً مشکل دارند. "

27) مشاور استاندار خوزستان در امور حفاظت از محیط زیست و شیلات (جاسم مرمضی)، خبرگزاری فارس، 24/10/1393(کد خبری: 72016/ز40/ظ1004)

"ورود پساب‌های نیشکر به رودخانه که امروز به یک دردسر بزرگ در استان تبدیل شده، آلودگی سواحل و تهدید و تخریب زیستگاه‌های آبزیان از جمله مسائل ناشی از عملکردهای مدیریتی است."

28) معاونت استانداری خوزستان (احمد سیاحی)، خبرگزاری نسیم، 21/08/1393(کد خبری:948257)

" زه‌آب‌های نیشکر و طرح ۵۵۰ هزار هکتاری معضلات بزرگ آبی استان هستند"

29) مدیرکل محیط زیست خوزستان (احمدرضا لاهیجان زاده)، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، 17/09/1393(کد خبری:81418117)

" آلودگی تاسیسات نفتی و صنعتی، آتش زدن مزارع نیشکر، انباشت زباله، سکون هوا و رطوبت 95 درصدی از جمله عوامل بروز پدیده باران های اسیدی در اهواز است."

30) مدیرکل محیط زیست خوزستان (احمدرضا لاهیجان زاده)، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، 13/08/1394(کد خبری:81824485)

در ارتباط با باران های پاییزی " چهار عامل شامل آلودگی فلرهای نفتی، سوزاندن مزارع نیشکر، سوزاندن لاستیک و زباله و گرده افشانی گیاهان مطرح است"

31) معاونت استانداری خوزستان (احمد سیاحی)، روزنامه کیهان، 17/03/1393، شماره: 20791( صفحه: 7)

" کارخانه الکل سازی رازی منبع انتشار بوی  نامطبوع در اهواز است"

32) مدیرکل محیط زیست خوزستان (احمدرضا لاهیجان زاده)، روزنامه کیهان، 17/03/1393، شماره: 20791( صفحه: 7)

" علیه کارخانه الکل سازی رازی در دادگاه شکایت کردیم و پس از ارجاع پرونده به دادگاه تجدیدنظر 2سال حبس و 4ماه تعلیق از فعالیت، را یرای مدیرعام کارخانه الکل سازی رازی صادر کرد."

33) مدیرکل محیط زیست خوزستان (تورج همتی)، خبرگزاری ایسنا، 09/07/1390(کد خبری: 9007-05143)

"سوزاندن مزارع، پیش از برداشت محصول یکی از مشکلات موجود در کشت و صنعت‌های نیشکر است. این مسئله علاوه بر آلودگی هوا موجب آسیب رساندن به بافت و فرسایش‌پذیری خاک و از بین بردن ماکرو و میکرواورگانیسم‌ها خواهد شد"

34) مدیر امور آ‌ب مرکز اهواز سازمان آب و برق خوزستان (کامبیز حیدری)، خبرگزاری ایسنا، 29/02/1392(کد خبری: 92022919730)

"شرکت‌های کشت و صنعت از مهرماه 90 تاکنون به‌صورت غیرمجاز از آب کارون برای اراضی خود استفاده و برداشت می‌کنند و در حقیقت برداشت بی‌رویه آب باعث شد که تولید زه‌آب آن‌ها بالا برود و به‌دنبال تولید بالای زه‌آب، مجبور به باز کردن دریچه زه‌آب به کارون شوند. "

35) نماینده مردم شادگان در مجلس شورای اسلامی(عبدالله تمیمی)، خبرگزاری دانا، 07/12/1392 (کد خبری: ۱۱۶۹۷۲۵)

" آلایندگی های خیلی از شهرهای خوزستان ناشی از ریزگردهای عربی و آلایندگی های منابع نفتی و شرکت های توسعه نیشکر است"

36) معاونت استانداری خوزستان (احمد سیاحی)، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، 12/12/1394(کد خبری: 81987968)

" این صنعت با آتش زدن مزارع، خاکستر را به خانه ها و سر و صورت مردم می ریزد و بوی نامطبوع کارخانه آن باعث آزار مردم شده است. "

37) عبدالله سامری (نماینده خرمشهر و جزیره مینو درمجلس شورای اسلامی)، پایگاه جوان آنلاین، 07/11/1394(کد خبری: 768248)

الف) "شوری آب از سمت اهواز و جنوب منطقه خوزستان به دلیل سرریز شدن پسماندهای مزارع نیشکر اطراف رودخانه کارون است که این آلودگی به طرف روستاهای شرق و غرب کارون مانند بهمن شیر و شلمچه هم هدایت می‌شود. پسماندهای مزارع نیشکر، آب کشاورزی بهمن شیر، آبادان و خرمشهر را نیز آلوده کرده تاحدی که می‌توان گفت کشاورزی در این شهرها را ویران شده است."

 

خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، 20/12/1394(کد خبری: 81998363)

الف) مدیر جهاد کشاورزی خرمشهر(محمد مطرودی) نسبت به نابودی50 هزار هکتار زمین ملی و کشاورزی این شهرستان به دلیل سرریز شدن پساب های نیشکر هشدار داده بود.

ب) مدیرعامل شبکه سازمان های مردم نهاد محیط زیستی خوزستان(هژیر کیانی) با اشاره به بازدیدهایی که از محل تخلیه زهاب های مزارع کشت و صنعت نیشکر انجام شده، اظهار کرد: زهاب های شور کشت و صنعت های نیشکر هم اکنون در اراضی مرتعی و کشاورزی خرمشهر تخلیه و رهاسازی می شود و چنانچه برای این مشکل چاره ای اندیشیده نشود در آینده نزدیک باید منتظر وقوع یک فاجعه زیست محیطی باشیم.

(منتظر بخش سوم گزارش باشید)

نویسنده : فعالان محیط زیست : ۱٠:٥۸ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ٢٥ فروردین ،۱۳٩٥
Comments نظرات () لینک دائم

اظهارات متولیان حکومتی درباره فجایع زیست محیطی طرح های نیشکر در خوزستان

اظهارات متولیان حکومتی درباره فجایع زیست محیطی طرح های نیشکر در خوزستان  

(بخش اول)

موارد ذیل نتیجه بخشی از مستند بررسی مروری تبعات زیست محیطی-اجتماعی طرح های نیشکر در خوزستان است

 

1) استاندار خوزستان(عبدالحسین مقتدایی)، خبرگزاری ایسنا، 12/12/1394(کد خبری: 94121207760)

" با وجود 8 سال عقب افتادگی استان در زمان دفاع مقدس، کشور تصمیم به توسعه ملی گرفت و 5 کشت و صنعت نیشکر را در استان راه‌اندازی کرد که این مراکز با اشتغالزایی برای چندین هزار نفر کل محیط زیست را نابود کردند و این یعنی 16 سال عقب ماندگی از پیشرفت و توسعه کشور."

2) معاونت استاندار خوزستان(احمد سیاحی)، خبرگزاری ایسنا، 20/07/1394(کد خبری:5-8974-947)

" ضرری و زیان‌هایی که زه​آب​های نیشکر به محیط زیست و رودخانه​های استان داشته قابل انکار نیست"

3) استاندار خوزستان(عبدالحسین مقتدایی)، خبرگزاری ایسنا، 07/03/1394(کد خبری:94030704286)

" امروز تالاب شادگان به دلیل ورود پساب‌های نیشکر دچار مرگ تدریجی شده است."

4) رییس سازمان مدیریت و برنامه ریزی خوزستان(امید حاجتی)، خبرگزاری ایسنا، 04/03/1394(کد خبری:94030402339)

"صنایع نفت، پتروشیمی، نیشکر و سایر صنایع بزرگ برای استان هیچ سودی جز آلایندگی ندارند."

5) رییس اداره حفاظت محیط زیست اهواز(علی بنی عگبه)، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، 10/09/1394(کد خبری:81862169)

"آتش زدن مزارع نیشکر برای برداشت محصول به هیچ وجه از نظر محیط زیست قابل قبول نیست"

"بیش از دو سال پیش پرونده قضایی علیه شرکت نیشکر بابت سوزاندن مزارع و آلوده کردن تشکیل شده است اما این پرونده تا کنون معلق مانده است."

6) مدیرعامل سازمان آب و برق خوزستان (محمدرضا شمسایی)، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، 23/12/1394(کد خبری: 82000615)

" طرح نیشکر در حالی در خوزستان اجرا شده که بیش از 75 درصد مصرف آبی مزارع آن در ماه های خرداد تا شهریور، یعنی در زمان کم آبی کارون است، به همین دلیل رودخانه را با تنش مواجه می کند."

"  امروز یکی از بزرگترین معضلات استان، نیشکر و زهاب های آن است، در حالی که می توانستیم الگوی کشت دیگری انتخاب کنیم که این مشکلات را برای رودخانه ایجاد نکند."

7) مدیر کل اداره شیلات خوزستان(سید رحیم مغینمی)، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، 31/03/1394(کد خبری:81654364)

"پساب های شور طرح توسعه نیشکر نیز اکوسیستم تالاب شادگان را تغییر داده و امکان تغذیه و رشد ماهیان را با اختلال روبه رو کرده است."

8) معاونت ریاست جمهوری و ریاست حفاظت محیط زیست کشور (معصومه ابتکار)، خبرگزاری مهر، 19/03/1394(کد خبری:2772050)

"معضلی که هنوز با کشت و صنعت نیشکر داریم یکی از مشکلات فراوان است"

9) معاونت مطالعات پایه سازمان آب و برق خوزستان(هوشنگ حسونی زاده)، خبرگزاری ایسنا، 12/07/1394(کد خبری:94071207856)

"زهاب کشت نیشکر و کشاورزی 42.5درصد در کاهش کیفیت آب کارون تاثیر گذار هستند."

"واحدهای نیشکر که 40 درصد از آب بخش کشاورزی را در استان مصرف می‌کنند از بین بخش های مختلف کشاورزی عمده ترین آلاینده در کیفیت آب محسوب می‌شوند."

"زهکش‌های نیشکر و فاضلاب‌های شهری و صنعتی در کاهش کیفیت آب کارون مقصر هستند."

10) مدیر کل اداره حفاظت محیط زیست خوزستان(احمدرضا لاهیجان زاده)، خبرگزاری مهر، 04/12/1392(کد خبری:2242367)

" شرکت توسعه نیشکر به عنوان یکی از صنایع آلاینده به دادگاه معرفی شده است."

" مونوکسید کربن و افزایش ذرات معلق در هوا را مهمترین عوامل آلاینده هوا در اثر آتش زدن مزارع عنوان کرد."

11) رییس مرکز بهداشت خوزستان(سید محمد علوی)، خبرگزاری ایسنا، 30/09/1392(کد خبری:92093020652)

"سوزاندن برگ و ساقه درختان و گیاهان مانند سوزاندن نیشکر و مزارع کشاورزی موجب آلودگی هوا با آلاینده‌هایی مانند CO ،‌CO2 ،‌NOX ،‌SO2 ‌و هیدروکربن‌ها می‌شود."

"متاسفانه سوزاندن پسماندها در مزارع نیشکر پدیده و عادت زشتی است که از سال‌ها قبل و با گسترش و توسعه مزارع نیشکر و صنایع جانبی آن گریبان ساکنان این منطقه را می‌فشارد و سلامتی آنها را در معرض تهدید قرار داده است."

 

12) معاونت مطالعات پایه سازمان آب و برق خوزستان(هوشنگ حسونی زاده)، خبرگزاری ایسنا، 15/05/1394(کد خبری:94071509954)

"همچنین فاضلاب صنایع و زه آب‌های نیشکر عواملی هستند که آب کارون را آلوده می‌کنند."

13) معاونت بهره برداری سازمان آب و برق خوزستان(مصطفی شبه)، خبرگزاری جمهوری اسلامی، 21/06/1394(کد خبری:81756795)

"آمارها نشان می دهد که شرکت توسعه نیشکر استان بیش از سهم خود آب برداشت می کند و همین مساله باعث کاهش کیفیت آب کارون شده است."

14) مدیر کل اداره حفاظت محیط زیست خوزستان(احمدرضا لاهیجان زاده)، خبرگزاری مهر، 16/09/1393(کد خبری:2437487)

"معضلات حاصل از کشت نیشکر روز به روز بیشتر می شود"

"فلسفه طرح توسعه نیشکر و صنایع جانبی همان طور که از اسم آن پیدا است متکی به ایجاد صنایع جانبی است و فقط کشت نیشکر و فرآوری شکر به تنهایی کار جالبی نبوده و غیر اصولی و غیر کارشناسی است. در حال حاضر و پس از گذشت بیش از 20 سال از آغاز طرح مذکور، صنایع جانبی نیشکر یا اصلا ایجاد نشده و یا به طور کامل به آنها پرداخت نشده و به اندازه محصولات انگشت شمار تولید شده اند و این اصلا زیبنده این استان با این همه فرصت های سرمایه گذاری و سود آوری نیست."

15) معاونت ریاست جمهوری و ریاست حفاظت محیط زیست کشور(معصومه ابتکار)، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، 11/10/1393(کد خبری:81446791)

"کارخانه الکل سازی نیشکر خوزستان دارای مشکلات جدی زیست محیطی است و مسوولان این شرکت باید اقدامات اساسی در این زمینه انجام دهند"

16) ریاست جمهوری و ریاست حفاظت محیط زیست کشور(معصومه ابتکار)، خبرگزاری جهوری اسلامی ایران، 19/03/1394(کد خبری:81639864)

"براساس گزارشات دریافتی هنوز هم معضل کشت و صنعت نیشکر در خوزستان وجود دارد و در اجرای برنامه خود از برنامه زیست محیطی عقب ماندگی دارد. "

17) معاونت ریاست جمهوری و ریاست حفاظت محیط زیست کشور(معصومه ابتکار)، خبرگزاری مهر، 07/08/1392(کد خبری:2164637)

"نگرانی های جدی نسبت به تاثیر سد گتوند علیا و پساب های نیشکر بر رودخانه کارون همچنان وجود دارد"

18) وزیر نیرو(حمید چیت چیان)، خبرگزاری مهر، 07/03/1394(کد خبری:2762981)

"زهاب های صنایع نیشکر نیز یکی از عوامل مهم در شوری آب کارون هستند"

19) مدیر کل بحران استانداری خوزستان(هاشم بالدی)، خبرگزاری نسیم، 24/07/1393(کد خبری:939076)

"صنعت نیشکر در استان آلودگی‌های فراوانی را ایجاد کرده است"

20) مشاور استاندار خوزستان در امور حفاظت محیط زیست(جاسم مرمضی)، خبرگزاری ایسنا، 02/09/1394(کد خبری:94090201328)

"زیان‌بار بودن طرح نیشکر در استان بر همگان روشن شده است"

 "تولید مقدار مع‌تنابهی دود و خاکستر احتمالاً توأم با سم و نیز انتشار بوهای نامطبوع ناشی از واحدهای صنعتی نظیر الکل و غیره که سلامتی مردم شهرهای مجاور به‌ویژه کلانشهر اهواز را در معرض خطر جدی قرار داده است و واقعاً مردم ساکن این شهرها از این وضعیت به ستوه آمده‌اند. "

 "نامناسب ‌کردن آب باقی‌مانده جهت مصارف شرب و کشاورزی برای شهر‌های خرمشهر و آبادان و نیز برای محصولات مهمی همچون نخیلات"

" شورکردن آب پایین‌دست و نامناسب‌کردن آب برای آبزیان مهاجر رودخانه‌های مهم نظیر صبور"

21) مدیر کل اداره حفاظت محیط زیست خوزستان(احمدرضا لاهیجان زاده)، خبرگزاری مهر، 20/08/1393(کد خبری:2419359)

" کشاورزان عراقی هم از پساب نیشکر خوزستان بی نصیب نبوده اند"

22) مدیر کل اداره حفاظت محیط زیست خوزستان(احمدرضا لاهیجان زاده)، خبرگزاری ایسنا، 21/10/1393(کد خبری:93102111081)

در ارتباط با سوزاندن نیشکر " این موضوع هفته اخیر به معاونت امنیتی استانداری خوزستان منعکس شد و قرار است حل این معضل در حوزه امنیتی مورد بررسی قرار بگیرد."

در ارتباط با سوزاندن نیشکر "هم‌چنین محیط زیست استان طی نامه​ای به این شرکت هشدار داد چنانچه نتواند برای حل مشکل سوزاندان مزارع نیشکر اقدام اساسی به عمل آورد می​بایست برای تغییر الگوی کشت در واحد دهخدا اقدام کند."

23) وزیر نیرو(حمید چیت چیان)، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، 07/03/1394(کد خبری:81626515)

"تمام زهاب های کشاورزی که وارد کارون می شود بویژه زهاب مجتمع های نیشکر به شدت میزان شوری آن را بالا می برد."

24) معاونت استانداری خوزستان(احمد سیاحی)، خبرگزاری مهر، 06/12/1392(کد خبری:2243832)

" 84هزار هکتار زیر کشت نیشکر رفته است اما به دلیل بی توجهی به تبعات این طرح، اراضی محل تخلیه پسابهای شور نیشکرتا 200 سال آینده نیزبه وضعیت عادی باز نمی گردد."

 

 

25) نماینده دزفول در مجلس شورای اسلامی(عباس پاپی زاده)، خبرگزاری ایسنا، 22/03/1394(کد خبری:94032212222)

"ساخت سد گتوند، انتقال‌های مکرر آب و آلایندگی‌های صنایع استان از جمله شرکت توسعه کشت و صنعت نیشکر، عوامل اصلی نابودی محیط زیست خوزستان و رودخانه کارون بوده است. "

26) نماینده شوشتر و گتوند در مجلس شورای اسلامی(سید محمد سادات ابراهیمی)، خبرگزاری تسنیم، 17/10/1391(کد خبری:9841)

"ورود پسماند نیشکر و فاضلاب‌های مختلف به رودخانه کارون موجب افزایش شوری آب این رودخانه می‌شود."

27) معاونت ریاست جمهوری و ریاست حفاظت محیط زیست کشور(معصومه ابتکار)، خبرگزاری مهر، 06/08/1392(کد خبری:2164532)

"اگر طرح عظیم نیشکر که به صورت گسترده ای در خوزستان اجرا شد از همان ابتدا  مطالعات زیست محیطی داشت راه حل هایی برای مشکلات فعلی پیش بینی می شد و اکنون می توانستیم راهکاری برای جلوگیری از آنها اتخاذ کنیم."

28) رییس پژوهشکده آبزی پروری جنوب کشور(جاسم مرمضی)، خبرگزاری نسیم، 21/08/1393(کد خبری:948257)

"این طرح به هور شادگان و آبزیان این منطقه ضربه وارد خواهد کرد و باید فکر اساسی‌تر و طرحی با کارشناسی بهتر برای این زه‌آب‌ها کرد."

29) مشاور استاندار خوزستان در امور حفاظت محیط زیست(جاسم مرمضی)، خبرگزاری مهر، 03/11/1392(کد خبری:2219863)

"پساب های نیشکر، آلودگی سواحل دریاها و رودخانه ها و تهدید و تخریب زیستگاه ها از مشکلات ساخته دست بشر هستند که ما با دست خود ایجاد کرده ایم که خروجی های آن مشکلاتی است که استان و کشور را درگیر کرده است."

30) معاونت استاندار خوزستان(احمد سیاحی)، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، 05/06/1393(کد خبری:81289160)

"سدسازی و رعایت نشدن نیاز آبی تالاب، تخلیه پساب های آلوده ای چون مزارع نیشکر، پرورش ماهی و فولاد خوزستان، عبور لوله های نفتی، فعالیت 30 واحد پتروشیمی و تخلیه زباله های شهری، این تالاب منحصربه فرد 400هزر هکتاری را از سال 72 وارد فهرست قرمز تالاب های بین المللی (فهرست مونترو) کرده است. "

31) مشاور استاندار خوزستان در امور حفاظت محیط زیست(جاسم مرمضی)، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، 07/03/1394(کد خبری:81625526)

"پساب های نیشکر و کشاورزی در منطقه را یک چالش و مصیبت توصیف کرد"

32) معاونت محیط انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست خوزستان(جمال شاکری)، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، 07/03/1394(کد خبری:81625526)

 در ارتباط با تالاب بین المللی شادگان، "تخلیه پساب های نیشکر نیز صدمات جبران ناپذیری به اکوسیستم این تالاب وارد کرده است."

33) فرماندار شادگان(بهروز فرج الهی)، خبرگزاری  ایسنا، 16/10/1393(کد خبری:93101608960)

در ارتباط با تالاب بین المللی شادگان، "زهاب طرح‌های شرکت‌های نیشکر از جمله فارابی نیز به این تالاب وارد می‌شود که بی‌شک مشکلات زیست محیطی ایجاد خواهد کرد. "

34) استاندار خوزستان(عبدالحسین مقتدایی)، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، 19/03/1394(کد خبری:81640305)

"در زمینه نیشکر نیز تاکنون مدارا کرده ایم زیرا به طور مثال مشکلات و تبعات زیست محیطی محل تخلیه پساب های کارخانه الکل سازی با وسعت 40 هکتار را شهرها و روستاهای اطراف می پردازند."

35) معاونت فرماندار شادگان(نعمت اله آلبوغبیش)، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، 10/09/1393(کد خبری:81409098)

"رودخانه کارون اکنون تبدیل به نهری بزرگ برای هدایت زه آب های نیشکر، صنایع، و فاضلاب بیمارستان ها شده است."

36) مدیر کل اداره حفاظت محیط زیست خوزستان(احمدرضا لاهیجان زاده)، خبرگزاری مهر، 15/05/1393(کد خبری:2344407)

"به دلیل راه اندازی نشدن واحدهای تولید کاغذ از باگاس در واحدهای نیشکر، سوزاندن باگاس به معضلی اساسی در آلودگی هوا تبدیل شده است"

37) معاون محیط زیست انسانی اداره حفاظت محیط زیست خوزستان(جمال شاکری)، خبرگزاری ایسنا، 08/02/1392(کد خبری:92020804825)

"با توجه به این‌که در برخی مزارع نیشکر هنوز سوزاندن ضایعات کشاورزی مشاهده می‌شود، نامه‌ای از سوی استانداری خوزستان به فرمانداران شهرستان‌ها ارسال شد که در رابطه با جلوگیری از سوزاندن ضایعات کشاورزی اقدام کنند."

38) معاونت خدمات شهری شهرداری اهواز(علیرضا عالی پور)، خبرگزاری مهر، 30/01/1393(کد خبری:2273481)

"آتش زدن مزارع نیشکر اطراف اهواز علاوه بر بوی نامطبوع، زغال و خاکستر سیاه رنگ تولید می کند."

39) رییس اداره حفاظت محیط زیست اهواز(علی بنی عگبه)، خبرگزاری مهر، 30/01/1393(کد خبری:2273481)

"با توجه به تعطیلی ادارات در روزهای پنجشبه و جمعه، این شرکت با استفاده از این ترفند قصد دارد که امکان مستند سازی تخلفات خویش را از مسئولان بگیرد."

"پرونده آلایندگی هوا توسط این شرکت همچنان مفتوح و در حال پیگیری است."

40) مدیر کل اداره حفاظت محیط زیست خوزستان(احمدرضا لاهیجان زاده)، خبرگزاری تسنیم، 03/02/1393(کد خبری:347719)

"سوزاند این زمین ها توسط نیشکر در هفته گذشته شدت یافته و در این هفته ای که گذشت شکایت های زیادی از سوی مردم به این اداره کل شده است و مردم از آلودگی شهر گلایه داشتند."

41) مشاور مدیر کل اداره حفاظت محیط زیست خوزستان(سیروس کریمی)، روزنامه جام جم، 16/11/1390

"انتشار گاز دی‌اکسیدکربن و تشدید پدیده گازهای گلخانه‌ای، انهدام بافت خاک، کاهش رطوبت خاک و در نتیجه افت محصول، از بین رفتن موجودات زنده محیط بویژه کرم خاکی، فرسایش شدید خاک، کاهش حاصلخیزی زمین و کاهش تحمل گیاهان زراعی در برابر آفات، بیماری‌ها و خشکی و همچنین از بین رفتن زیستگاه‌های پرندگان، از جمله آسیب‌های ناشی از آتش زدن مزارع نیشکر است."

"براساس ماده 9 قانون حفاظت و بهسازی محیط‌زیست و ماده 2 قانون جلوگیری از آلودگی هوا، سوزاندن مزارع و کاه و کلش ممنوع است.”

"با وجودی که در سال گذشته شورای سلامت استان آتش زدن مزارع را ممنوع کرده است، ولی شرکت توسعه نیشکر به تعهد خود مبنی بر «برداشت سبز» محصول نیشکر و با استفاده از دستگاه عمل نکرده است."

42) نماینده مردم اهواز در مجلس شورای اسلامی(سید شریف حسینی)، روزنامه جام جم، 16/11/1390

"سوزاندن مزارع نیشکر که عمده آن مربوط به تفاله‌های نیشکر است، به معضلی برای استان تبدیل شده است"

43) مدیر کل اداره حفاظت محیط زیست خوزستان(احمدرضا لاهیجان زاده)، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، 13/08/1394(کد خبری:81824485)

"چهار عامل شامل آلودگی فلرهای نفتی، سوزاندن مزارع نیشکر، سوزاندن لاستیک و زباله و گرده افشانی گیاهان مطرح است"

44) مدیر آب منطقه مرکز سازمان آب و برق خوزستان(کامبیز حیدری)، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، 30/02/1392(کد خبری:80663966)

" برداشت بی رویه آب توسط کشت و صنعت های تابعه شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی که از مهر سال 90 به صورت غیر مجاز صورت می گیرد باعث افزایش میزان شوری آب کارون شده و ورود زه آب ها این میزان را افزایش داده است."

45) مدیر کل اداره حفاظت محیط زیست خوزستان(احمدرضا لاهیجان زاده)، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، 17/09/1393(کد خبری:81418117)

" آلودگی تاسیسات نفتی و صنعتی، آتش زدن مزارع نیشکر، انباشت زباله، سکون هوا و رطوبت 95 درصدی از جمله عوامل بروز پدیده باران های اسیدی در اهواز است."

46) نماینده شادگان در مجلس شورای اسلامی(عبدالله تمیمی)، خبرگزاری مهر، 05/12/1393(کد خبری:2505406)

در ارتباط با تالاب بین المللی شادگان، " با کم شدن ورود آب شیرین به آن و سوق دادن زهاب های نیشکر به تالاب، اغلب ماهی های بومی این تالاب رو به نابودی رفتند."

47) "تذکر سامری نماینده خرمشهر به رئیس جمهور: توضیح علت عدم جلوگیری از سرریز شدن زه آب‌های سرریز نیشکر طرح میرزا کوچک خان در زمین‌های مستعد کشاورزی"( پیوست شماره 46)، خبرگزاری ایسنا، 01/09/1394(کد خبری:9409010000438

48) نماینده شادگان در مجلس شورای اسلامی(عبدالله تمیمی)، خبرگزاری دانا، 07/12/1392(کد خبری:1169725)

"شوری زهاب توسعه نیشکر در رودخانه کارون، شوری آب کارون را به ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ برابرافزایش داده است."

49) نماینده اهواز در مجلس شورای اسلامی(ناصر سودانی)، خبرگزاری مهر، 24/08/1394(کد خبری:2967473)

"همچنین نیشکر در برخی موارد باگاس باقی‌مانده از محصول اصلی را می‌سوزاند و در هوا پخش می‌کند که با بارش باران به هر حال یک ترکیب اسیدی از این نوع آلاینده‌ها فراهم می‌شود."

50) وزیر نیرو(حمید چیت چیان)، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، 11/12/1394(کد خبری: 81985400)

وزیر نیرو همچنین با اشاره به احداث کشت و صنعت های نیشکر در خوزستان، ورود «زهاب» این واحدهای تولیدی به کارون را از جمله عوامل اصلی آلایندگی این رودخانه برشمرد.

51) رئیس اداره پایش اداره کل حفاظت محیط زیست خوزستان (سیروس کریمی)، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، 28/11/1394(کد خبری: 81968634)

" آتش زدن مزارع نیشکر برای برداشت محصول در حالی اتفاق می افتد که تکنولوژی و فناوری لازم برای برداشت سبز نیشکر در دنیا وجود دارد."

 

دانستن نظر دانشمندان و پژوهشگران درباره تبعات، چالش ها و پیامدهای زیست محیطی-اجتماعی طرح های نیشکر در خوزستان قابل توجه است که از این طرح ها به عنوان طرح های غیر کارشناسی یاد می شود که حیات زیست محیطی جلگه خوزستان را به خطر انداخته است و حیات این جلگه را هر روز بیشتر از گذشته به خطر می اندازد. با اندکی جستجو در موتور جستجوگر گوگول می توان به اظهارات دانشمندان و پژوهشگران دست یافت.  از مهمترین موارد، می توان به اظهارات جناب آقای پرفسور صدقی و پرفسور بهتاش اشاره نمود.

نویسنده : فعالان محیط زیست : ۸:٥٩ ‎ب.ظ ; جمعه ٢٠ فروردین ،۱۳٩٥
Comments نظرات () لینک دائم

فسادهای زیست محیطی خوزستان: از بی توجهی به باران های خاکستر تا شکایت قضائی علیه

فسادهای زیست محیطی خوزستان: از بی توجهی به باران های خاکستر تا شکایت قضائی علیه فعالان محیط زیست

دکتر سیدحسین فاضلی

اگر چه رییس اداره حفاظت محیط زیست اهواز اظهار می دارد که آتش زدن مزارع نیشکر برای برداشت محصول به هیچ وجه از نظر محیط زیست قابل قبول نیست و رییس سابق مرکز بهداشت خوزستان اعلام می دارد که متاسفانه سوزاندن پسماندها در مزارع نیشکر پدیده و عادت زشتی است که با گسترش و توسعه مزارع نیشکر و صنایع جانبی آن گریبان ساکنان این منطقه است و سلامتی آنها را در معرض تهدید قرار داده است و سوزاندن نیشکر و مزارع کشاورزی موجب آلودگی هوا با آلاینده‌هایی مانند CO ،‌CO2 ،‌NOX ، ‌SO2 ‌و هیدروکربن‌ها می‌شود، ولی مردم روستاهای حاشیه طرح نیشکر سال هاست که شاهد باران های خاکستر هستند و در کمال آرامش مسوولین شرکت نیشکر، بخاطر تبعات این باران ها، روز خود را با تلخ مزاجی سپری می نمایند. متاسفانه به دلایل عجیب و غریب، اخیراً در رسانه ها دیگر اینگونه تهدیدات سلامت مردم روستاهای حاشیه طرح نیشکر نقل قول  نمی شود و اینگونه به نظر می رسد نه نیشکری سوخته شده است، نه تخلف زیست محیطی رخ داده شده است و نه به حقوق مردم تعرض شده است.

در مقابل، دهل و کرنای تولید شکر و رکورد تولید آن اخیراً در رسانه بیشتر مشهود می شود به طوری که این احساس می شود اینهمه شکر بدون تعرض به حقوق مردم تولید شده است.

اگرچه جالبتر، از ریاست حفاظت محیط زیست کشور، وزیر نیرو، استانداری خوزستان(استاندار، معاونت عمرانی استانداری و غیره)، اداره کل حفاظت محیط زیست خوزستان(مدیر کل و دیگر مسوولین) تا دیگر متولیان دولتی و نمایندگان مجلس شورای بر مخاطرات آنها اظهار نظر و حتی هشدار خود را اعلام نموده اند و دانشمندان نیز پیش از این، هشدارهای لازم درباره مخاطرات طرح های نیشکر در خوزستان را اعلام نموده اند و از آنها به عنوان طرح های غیر کارشناسی نام برده اند که حیات جلگه خوزستان را به مخاطره می اندازد، ولی به عنوان نمونه، شرکت نیشکر اعلام می دارد که تصمیم های سازمان حفاظت محیط زیست کشور(به عنوان واحد حکومتی نظارتی) بر پایه فشارهای سیاسی است و هر نوع آمار ارائه شده توسط سازمان حفاظت محیط زیست را دروغ می داند.

این عملکرد شرکت نیشکر در حالی در حال انجام است که متاسفانه آوارگی های زیست محیطی خوزستان از رودخانه کارون و تالاب های هورالعظیم و شادگان گرفته تا بیمارستان شفاء(بیمارستان فوق تخصصی سرطان در اهواز) هر روز ابعاد پیچیده و گسترده به خود می گیرد و در کمال آرامش شرکت نیشکر به عنوان مخرب زیست محیطی، هر روز ورقه جدیدی از دفتر مخاطرات را برای مردم خوزستان ورق می زند.

به راستی برای این طراح ورقه های دفتر مخاطرات زندگی مردم خوزستان تا حالا چه حکم های قضائی صادر شده است؟ گناه مردم خوزستان در آفرینش چنین دفتری چیست؟ چرا از بهانه اعتلای کشور برای آفرینش چنین دفتری استفاده شده است؟ چرا مخالفت با آفرینش چنین دفتری مخالفت با اعتلای کشور تلقی می شود؟ و دیگر سوالات که علل آنها باعث شده است قهر و غضب طبیعت بیش از پیش مردم خوزستان را بگیرد و با کلماتی مانند "باران های خاکستری" و "شوری آب" با آنها سخن گوید.

موردی که نیاز به تامل دارد این است که فرمایشات مقام معظم رهبری مانند "مسوولان از انتقاد نه بترسند، نه خشمگین و ناامید شوند"، "مسوولان در شنیدن انتقادها سعه صدر داشته باشند"، "انتقادپذیری فرصتی برای اصلاح است، از انتقاد عصبانی نشوید" نشان دهنده موضع صریح رهبری نسبت به نقد و انتقاد پذیری و  اینکه جامعه نیازمند ترویج فرهنگ نقد و نقدپذیری است. اما متاسفانه علیرغم صراحت مقام معظم رهبری نسبت به فرهنگ انتقاد پذیری و اشتباه پذیری، نگرش های شرکت نیشکر نشان می دهد که فرهنگ اشتباه پذیری نتوانسته است جایگاه و نقش خود را پیدا نماید.

حال علیرغم کلیه اظهارات و هشدارهای دانشمندان و متولیان حکومتی به مخاطرات طرح های نیشکر در خوزستان، شرکت نیشکر در مقابل متولیان حکومتی نمی تواند به سلیقه خود عمل نماید. بعنوان نمونه، شرکت نیشکر و صنایع جانبی نتوانسته است از ریاست حفاظت محیط زیست، وزیر نیرو، استاندار خوزستان یا مدیر کل محیط زیست خوزستان بخاطر ارائه چنین حقایقی شکایت قضائی نماید ولی همان حقایق ارائه شده از طرف فعالان محیط زیست را به عنوان "نشر اکاذیب" اعلام می دارد و اقدام به شکایت قضائی می نماید.

اگرچه شکایت قضائی به عنوان "نشر اکاذیب" توسط شرکت نیشکر علیه فعالان محیط زیست به خاطر تنظیم و باز نشر اظهارات متولیان امر  از طرف دادگاه رد شده است ولی این سوال پیش می آید که اگر این بدعت مسموم و خطرناک شرکت نیشکر به عنوان الگوی مناسب برای آینده استفاده گردد می تواند چه مخاطراتی برای محیط زیست خوزستان داشته باشد؟ یا اینکه سنت شکنی توسط شرکت نیشکر در حرمت شکنی ارزش فعالیت فعالان محیط زیست می تواند چقدر کیفیت زندگی مردم را به مخاطره بیاندازد؟

پرداخت حق وکالت چند میلیون تومانی توسط فعالان محیط زیست برای دفاع از خود در برابر شکایت قضائی می تواند به عنوان مانعی جدی برای ادامه فعالیت فعالان محیط زیست و یا حتی مسیری برای بازداشت و زندانی شدن آنها با توجه به عدم استطاعت مالی و عدم آشنایی فعالان محیط زیست با مواد حقوقی و  آشنایی وکیل های شرکت توسعه نیشکر با مواد حقوقی است.

امید است با توجه به مخاطرات چنین بدعت زشت و خطرناک، شرکت نیشکر بجای برنامه ریزی در ایجاد چنین بدعت جدیدی در به مخاطره انداختن محیط زیست و زندگی مردم خوزستان، فرهنگ انتقاد پذیری را سر لوحه خود قرار دهد زیرا که به عنوان آمیزه دینی است.

نویسنده : فعالان محیط زیست : ۱۱:٢٥ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ٢۸ بهمن ،۱۳٩٤
Comments نظرات () لینک دائم

تبعات و پیامدهای طرح های نیشکر در خوزستان از منظر متولیان امر

تبعات و پیامدهای طرح های نیشکر در خوزستان از منظر متولیان امر

دکتر سیدحسین فاضلی

ابلاغ اخیر سیاست های کلی محیط زیست  مقام معظم رهبری به ریاست قوه مجریه در اجرای بند یک اصل 110 قانون اساسی به نوعی ورق زدن برگه جدید توجه بیش از پیش متولیان امر در حفاظت از محیط زیست خوزستان می باشد. اگرچه هشدرهای مقام معظم رهبری(مانند هشدار اسفند 1393) به متولیان امر درباره ضرورت حفاظت از محیط زیست محیط  سخن جدیدی نیست.

شکایات سازمان حفاظت محیط زیست و مردمی علیه تبعات و پیامدهای پیچیده طرح های نیشکر در خوزستان  مقوله جدیدی نیست و حسب اعلام مدیر کل اداره حفاظت محیط زیست خوزستان، شرکت توسعه نیشکر به عنوان یکی از صنایع آلاینده به دادگاه معرفی شده است، ولی در بعضی از موارد، حسب اظهارات رییس اداره حفاظت محیط زیست اهواز، بیش از دو سال پرونده قضایی علیه شرکت نیشکر به دلیل سوزاندن مزارع و آلوده کردن تشکیل شده،  ولی تا کنون معلق مانده است. اگرچه در بعضی دیگر موارد مانند صدور محکومیت قضائی حبس و تعلیق از فعالیت برای مدیر عامل کارخانه الکل سازی رازی(حسب اظهارات مدیر کل اداره حفاظت محیط زیست خوزستان) قابل توجه است(در مقوله کارخانه الکل سازی نیشکر خوزستان، ریاست حفاظت محیط زیست کشور اعلام می دارد که کارخانه الکل سازی نیشکر خوزستان دارای مشکلات جدی زیست محیطی است).

این در حالی است که معاونت ریاست جمهوری و ریاست حفاظت محیط زیست کشور اعتقاد دارد که اگر طرح عظیم نیشکر در خوزستان از همان ابتدا  مطالعات زیست محیطی داشت، راه حل هایی برای مشکلات فعلی پیش بینی و اکنون راهکاری برای جلوگیری از آنها اتخاذ می شد و براساس گزارشات دریافتی هنوز هم معضل کشت و صنعت نیشکر در خوزستان وجود دارد و از برنامه زیست محیطی عقب ماندگی دارد.

مدیر کل بحران استانداری خوزستان نیز بر این اعتقاد است که صنعت نیشکر در استان آلودگی‌های فراوانی را ایجاد کرده است و مشاور استاندار خوزستان در امور حفاظت محیط زیست و شیلات نیز مطرح می نماید که زیان‌بار بودن طرح نیشکر در استان بر همگان روشن شده است و پساب های نیشکر در منطقه را یک چالش و مصیبت توصیف می کند. اگرچه رییس سازمان مدیریت و برنامه ریزی خوزستان اظهار می دارد که نیشکر برای استان هیچ سودی جز آلایندگی ندارد.

در مقوله باران های خاکستری نیشکر، رییس اداره حفاظت محیط زیست اهواز بیان می نماید که آتش زدن مزارع نیشکر برای برداشت محصول به هیچ وجه از نظر محیط زیست قابل قبول نیست و مدیر کل اداره حفاظت محیط زیست خوزستان نیز مونوکسید کربن و افزایش ذرات معلق در هوا را از مهمترین عوامل آلاینده هوا در اثر آتش زدن مزارع می داند.

هم راستا، رییس سابق مرکز بهداشت خوزستان بر این اعتقاد است که متاسفانه سوزاندن پسماندها در مزارع نیشکر پدیده و عادت زشتی است که با گسترش و توسعه مزارع نیشکر و صنایع جانبی آن گریبان ساکنان این منطقه است و سلامتی آنها را در معرض تهدید قرار داده است و سوزاندن نیشکر و مزارع کشاورزی موجب آلودگی هوا با آلاینده‌هایی مانند CO ،‌CO2 ،‌NOX ، ‌SO2 ‌و هیدروکربن‌ها می‌شود. علاوه بر آن، مدیر کل اداره حفاظت محیط زیست خوزستان، سوزاندن مزارع نیشکر را یکی از گزینه های مهم باران های آلوده در پاییز سال 1394 می داند.

در یکی از موارد نیز، مدیر کل اداره حفاظت محیط زیست خوزستان اعلام می دارد که در ارتباط با سوزاندن نیشکر، این موضوع به معاونت امنیتی استانداری خوزستان منعکس شد.

هم مسیر با موارد مذکور، مشاور استاندار خوزستان در امور حفاظت محیط زیست و شیلات اظهار می نماید که تولید دود و خاکستر احتمالاً توأم با سم و نیز انتشار بوهای نامطبوع ناشی از واحدهای صنعتی نظیر الکل و غیره سلامتی مردم شهرهای مجاور به ‌ویژه اهواز را در معرض خطر جدی قرار داده است و واقعاً مردم ساکن این شهرها از این وضعیت به ستوه آمده‌اند و در زمینه شکایات علیه سوزاندن نیشکر، مدیر کل اداره حفاظت محیط زیست خوزستان اعلام می دارد که شکایت های زیادی از سوی مردم به این اداره شده است.

اگرچه مشاور مدیر کل اداره حفاظت محیط زیست خوزستان اعلام نموده است که براساس ماده 9 قانون حفاظت و بهسازی محیط‌زیست و ماده 2 قانون جلوگیری از آلودگی هوا، سوزاندن مزارع و کاه و کلش ممنوع است.

در مقوله کاهش کیفیت آب، وزیر نیرو بر این اعتقاد است که زهاب های صنایع نیشکر یکی از عوامل مهم در شوری آب کارون است و معاونت مطالعات پایه و طرح های جامع منابع آب سازمان آب و برق خوزستان نیز اعلام می دارد که زهاب کشت نیشکر و کشاورزی 42.5 درصد در کاهش کیفیت آب کارون تاثیر گذار هستند و واحدهای نیشکر که 40 درصد از آب بخش کشاورزی را در استان مصرف می‌کنند از بین بخش های مختلف کشاورزی عمده ترین آلاینده در کیفیت آب محسوب می‌شوند.

معاونت حفاظت و بهره برداری از منابع آب سازمان آب و برق خوزستان بیان می نماید که آمارها نشان می دهد که شرکت توسعه نیشکر استان بیش از سهم خود آب برداشت می کند و همین مساله باعث کاهش کیفیت آب کارون شده است. هم راستا با این اعلام، مدیر آب منطقه مرکز سازمان آب و برق خوزستان نیز اظهار می دارد که برداشت بی رویه آب توسط کشت و صنعت های نیشکر از مهر سال 90 به صورت غیر مجاز صورت می گیرد باعث افزایش میزان شوری آب کارون شده و ورود زه آب ها این میزان را افزایش داده است.

 اینها در حالی است که معاونت عمرانی استانداری خوزستان، زه‌آب‌های نیشکر  را از بزرگترین معضلات بزرگ آبی استان می داند.

در مقوله نابودی تالاب بین المللی شادگان، استاندار خوزستان اعتقاد دارد که تالاب شادگان به دلیل ورود پساب‌های نیشکر دچار مرگ تدریجی شده است و معاونت محیط انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست خوزستان نیز مطرح می نماید که تخلیه پساب های نیشکر صدمات جبران ناپذیری به اکوسیستم این تالاب وارد نموده است. هم جهت با دو مورد مذکور، مدیر کل سابق اداره شیلات خوزستان نیز اظهار می دارد که پساب های شور طرح توسعه نیشکر اکوسیستم این تالاب را تغییر داده و امکان تغذیه و رشد ماهیان را با اختلال روبه رو کرده است.

اگرچه مشاور استاندار خوزستان در امور حفاظت محیط زیست و شیلات اعتقاد دارد که نامناسب ‌کردن آب باقی‌مانده جهت مصارف شرب و کشاورزی برای شهر‌های خرمشهر و آبادان و نیز برای محصولات مهمی همچون نخیلات اتفاق افتاده است و حتی  شورکردن آب پایین‌دست و نامناسب‌کردن آب برای آبزیان مهاجر رودخانه‌های مهم نظیر صبور اتفاق افتاده است و معاونت  عمرانی استانداری خوزستان نیز اعلام نموده است که به دلیل بی توجهی به تبعات طرح نیشکر، اراضی محل تخلیه پسابهای شور نیشکر تا 200 سال آینده نیز به وضعیت عادی باز نمی گردد.

در آخر و رویهم رفته، از طرح های نیشکر به عنوان طرح رها شده توسط استاندار خوزستان یاد می شود و معاونت عمرانی استانداری خوزستان بر این اعتقاد است که ضرری و زیان‌هایی که زه آب های نیشکر به محیط زیست و رودخانه های استان داشته قابل انکار نیست و مدیر کل اداره حفاظت محیط زیست خوزستان اظهار می دارد که معضلات حاصل از کشت نیشکر روز به روز بیشتر می شود.

(اظهارات مسوولین بر گرفته شده از خبرگزاری های ایرنا، ایسنا، مهر و تسنیم و روزتانه جام جم می باشد).

معاونت ریاست جمهوری و ریاست حفاظت محیط زیست کشور(معصومه ابتکار)/ استاندار خوزستان(عبدالحسین مقتدایی)/ معاونت عمرانی استاندار خوزستان(احمد سیاحی)/مدیر کل اداره حفاظت محیط زیست خوزستان(احمدرضا لاهیجان زاده)/رییس اداره حفاظت محیط زیست اهواز(علی بنی عگبه)/  معاونت محیط انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست خوزستان(جمال شاکری)/ مشاور مدیر کل اداره حفاظت محیط زیست خوزستان(سیروس کریمی)/ رییس سابق مرکز بهداشت خوزستان(سید محمد علوی)/ رییس سازمان مدیریت و برنامه ریزی خوزستان(امید حاجتی)/ مدیر کل بحران استانداری خوزستان(هاشم بالدی)/ مشاور استاندار خوزستان در امور حفاظت محیط زیست و شیلات(جاسم مرمضی)/ وزیر نیرو(حمید چیت چیان)/ معاونت حفاظت و بهره برداری از منابع آب سازمان آب و برق خوزستان (مصطفی شبه)/ معاونت مطالعات پایه و طرح های جامع منابع آب سازمان آب و برق خوزستان (هوشنگ حسونی زاده)/ مدیر آب منطقه مرکز سازمان آب و برق خوزستان (کامبیز حیدری)/ مدیر کل سابق اداره شیلات خوزستان(سید رحیم مغینمی)

نویسنده : فعالان محیط زیست : ٢:۱٩ ‎ق.ظ ; سه‌شنبه ٢٢ دی ،۱۳٩٤
Comments نظرات () لینک دائم

تبعات طرح های نیشکر در خوزستان از منظر قانون گذاران

تبعات طرح های نیشکر  در خوزستان از منظر قانون گذاران

دکتر سیدحسین فاضلی

اهمیت و جایگاه مجلس شورای اسلامی بر کسی پوشیده نیست به طوری که حضرت امام خمینی (رحمه الله علیه) نه تنها مجلس را خانه واقعی ملت و تجلی اراده ملی، بلکه تعرض به آن را قبیح، بر خلاف مصلحت کشور و خلاف موازین دینی می دانند و می فرمایند: "تنها مجلس از همه مقاماتی که در یک کشور هست بالاتر است."

از دیدگاه مقام معظم رهبری نیز مجلس شورای اسلامی به عنوان یک رکن اساسی و مهم برای اداره امور کشور و آینه ای است که منعکس کننده توانایی ها، خواسته ها، موضع گیری ها، اقتدار و پایبندی به آرمان های یک ملت می باشد و می فرمایند: "مجلس شورای اسلامی، یک مرکز اساسی و تعیین کننده برای انقلاب است، همه سر رشته های امور، به مجلس شورای اسلامی بر می گردد."

هم صحبتی و هم اندیشی با قانون گذاران نشان می دهد که هم راستا و هم جهت با دانشمندان بومی، قانون گذاران از منتقدان طرح های نیشکر در خوزستان بوده اند و بر این اعتقاد هستند که طرح های نیشکر در خوزستان علیرغم اینکه مقرون به صرفه اقتصادی نبوده اند، تبعات و پیامدهای زیست محیطی آن هیچ توجیهی ندارد و حیات جلگه خوزستان را به خطر می اندازد.

به عنوان نمونه، عضو کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی، عبدالله سامری، اعتقاد دارد که طرح های نیشکر در خوزستان به هیچ عنوان صرفه اقتصادی ندارد و حتی نمی تواند آینده روشن و قابل قبولی را داشته باشد و براساس علل و اهداف مبهم بنا نهاده شده است که نیاز است تا علل اصلی ایجاد و بنا نهادن طرح های نیشکر مشخص شود زیرا که با ادامه کار طرح های نیشکر باید منتظر فاجعه زیست محیطی در خوزستان بود.

وی بر این عقیده است که باید الگوی جایگزینی کشت برای نیشکر عملی شود زیرا که طرح های نیشکر پتانسیل های منطقه مانند آب را به قیمت اهداف غیر اقتصادی و علیرغم تبعات و پیامدهای زیست محیطی به خطر می اندازد.

در نمونه دیگر، عباس پاپی‌زاده، عضو دیگر کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی اعتقاد دارد که با توجه به تکنولوژی موجود در طرح های نیشکر در خوزستان، طرح های نیشکر به سمت توسعه پایدار حرکت نمی کنند و طرح های نیشکر به سمت توسعه نیشکر مسیر اختیار نموده اند. اگرچه توسعه پایدار ضرورتی برای کشور است ولی متاسفانه توسعه نیشکر در راستای توسعه پایدار نیست.

پاپی زاده به عنوان نماینده مجلس شورای اسلامی در شورای عالی محیط زیست کشور بر این اعتقاد است که در حال حاضر وضعیت طرح های نیشکر توجیه زیست محیطی ندارد و مقرون به صرفه اقتصادی نیست.

در نمونه بعدی، حبیب آقاجری، عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی بر این عقیده است اگرچه فلسفه طرح های نیشکر در خوزستان به خودی خود بد نیست ولی در حال حاضر طرح های نیشکر، طرح هایی غیر کارشناسی هستند که محیط زیست را به مخاطره انداخته و خود به خود به کشاورزی خسارت وارد کرده است.

سید‌حسین دهدشتی دیگر عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، اعتقاد دارد جهت توسعه پایدار، در طرح های نیشکر در خوزستان به مسائل زیست محیطی باید توجه خاص می شد تا جلوی این همه خسارات زیست محیطی گرفته شود و نیاز است تا بازنگری لازم در طرح های نیشکر انجام گیرد.

سیدراضی نوری، دیگر عضو کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی، بررسی طرح های نیشکر را از زوایای مختلف علمی خواستار است و بر این اعتقاد است هرچه که دانشمندان بر آن مهر تایید می نهند، قانون گذاران مهر تایید می نهند.

در راستا نظر این عضو کمیسیون کشاورزی باید بیان نمود که اگرچه حقایق ابعاد پیچیده و گسترده تبعات، پیامدها و چالش های طرح نیشکر توسط دانشمندان بومی(و صاحب نظر کشور) در مخالفت با این طرح اعلام شده بود ولی متاسفانه در کمال ناباوری و بی توجهی به جایگاه حقیقی دانش و دانشمندان بومی، طرح های نیشکر به عنوان عاملی قدرتمند برای تخریب محیط زیست خوزستان به مسیر خود ادامه داد و محیط زیست خوزستان و کیفیت زندگی مردم خوزستان را هر روز بیش از دیروز به سمت نابودی می کشاند.

هم راستا با هشدارهای دانشمندان بومی و نظر قانون گذاران، حقیقت اینکه "طرح توسعه نیشکر" به عنوان طرح رها شده است، توسط استاندار خوزستان در نخستین همایش طرح 550 هزار هکتاری بیان شد و تجارب تلخ زیست محیط نیشکر نیز قبل از آن توسط معاونت عمرانی استانداری خوزستان اعلام شده بود.

در آخر، هیچ وقت نباید فراموش نمود که آنچه به عنوان مصلحت و منافع ملی مهم است تلاش برای حفاظت از مردم خوزستان به عنوان بخشی از بالاترین سرمایه ملی کشور و نه تولید شکر است. حقیقتی که با وجود بی توجهی مجریان و حامیان طرح های نیشکر، محیط زیست و زندگی مردم خوزستان را به خطر می اندازد و این حقیقت در کمال آرامش تخریب های زیست محیطی طرح های نیشکر و علیرغم هشدارها و مخالفت های دانشمندان بومی و قانون گذاران رخ می دهد.

به راستی چرا جایگاه دانشمندان بومی و قانون گذاران در حفاظت از محیط زیست و جلوگیری از به مخاطره انداختن زندگی مردم خوزستان اینگونه است؟ و علت عدم درک زبان یا پیروی از دانشمندان بومی و قانون گذاران از طرف مجریان و حامیان طرح های نیشکر چیست و می تواند چه عواقب و پیامدهایی منفی در تضمین سلامت مردم خوزستان داشته باشد؟ و سوالات متعدد دیگر که هر کدام شامل ابهامات پیچیده و گسترده ای می شود که سلامت مردم خوزستان به عنوان بخشی از بالاترین سرمایه ملی را به مخاطره می اندازد و این همان نتیجه ای است به طور یقین و بدون شک با مصالح ملی مغایر است.

 اگرچه هیچ وقت نباید فراموش نمود که به طور یقین ملاحظات انسانی و سلامت مردم از ملاحضات اقتصادی بالاتر است.

نویسنده : فعالان محیط زیست : ٩:٠۸ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ۱۸ آذر ،۱۳٩٤
Comments نظرات () لینک دائم

بلا تکلیفی پرونده زیست محیطی نابودی زندگی مردم خوزستان/آیا دادستان بعنوان مدعی ا

بلا تکلیفی پرونده زیست محیطی نابودی زندگی مردم خوزستان/آیا دادستان بعنوان مدعی العموم به پرونده ورود کرده است؟

دکتر سیدحسین فاضلی

به دلایلی زیست محیطی که هیچ وقت مسببان آن به طور قطعی مشخص نشد رویهم رفته خسارت میلیاردها تومان پول و سال ها از عمر به مردم خوزستان وارد شد ولی هیچ مسوول ذی ربطی حاضر به ارائه گزارشی کامل و جامعی از وضعیت و مسببان این همه نابودی و مخاطرات نشده است و گزارش های ارائه شده هم در حد فرضیات و پیشنهاداتی بوده اند که هیچ مقبولیت قطعی علمی برای متخصصین و دانشمندان و گاهی مقبولیت منطقی برای مردم عادی نداشته اند و حتی گاهی از بعضی از آنها به عنوان "لطیفه محبوب سال" یاد می شود.

به عنوان نمونه، برای خسارت جانی و مالی غیر قابل انکار مردم خوزستان در باران های سالانه اسیدی و مسمومی، هیچ مسبب قطعی نه اعلام و نه به محاکم قضائی معرفی شد یعنی بخشی از پرونده نابودی زندگی مردم خوزستان چند سالی در هاله ای از ابهام و تردید است.

در مقابل ترفند موفق و کارآمد که متاسفانه از آن به عنوان رسیدگی به پرونده نابودی مردم خوزستان استفاده می شود، ترفند "وعده بی عمل" است. ترفندی که اگر چه در زمان چالش، ترفند خوبی است ولی در طولانی مدت فقط بدبینی را به ارمغان می آورد. به عنوان مثال، "بسته حمایتی" وعده داده شده یا تخصیص میلیاردها تومان برای ریزگردها به چه سرنوشتی ختم شدند؟

پرونده بی ارزش شمرده شده نابودی مردم خوزستان از پرونده معروف مختلس نفتی(ب.ز) خیلی حجیم تر است و در این پرونده صفحاتی دردناکی به چشم می خورد مانند انواع بیمارهای مردم خوزستان(به عنوان نمونه بیماری سرطان بخاطر مخرب های زیست محیطی)، کاهش کیفیت و شوری آب و غیر شرب بودن و نابودی کشاورزی به دلیل غیر کارشانسی بودن پروژه های مخرب محیط زیست، فاجعه بحرانی آلودگی های هوا بخاطر دلایلی مانند تولید و درآمدزائی به هر قیمتی. آیا مسببان نابودی محیط زیست خوزستان دارای حصار محکمی در برابر رسیدگی قضائی هستند؟ به فاجعه باران های اسیدی و مسمومی سالانه خوزستان چه رسیدگی قضائی شده است و چه کسی به عنوان مقصر اعلام و محاکمه قضائی شد؟

ای کاش می شد بجای ترفند "پاس کاری"، واقعاً فکری به حل پرونده نابودی زندگی مردم خوزستان نمود. ای کاش می شد بجای ترفند "سیاسی اعلام نمودن" عوامل زیست محیطی نابود کننده زندگی مردم خوزستان، فکری جهت مواجه و حل مشکل نمود. ای کاش می شد بجای مانور دادن بر روی فرضیات و گزینه های پشنهادی نابودی زندگی مردم خوزستان، فکر ارائه معرفی مسببان نابودی زندگی مردم خوزستان شد. ولی متاسفانه شاید علل احتمالی مانند قدرت پول، استفاده از نفوذ احزاب سیاسی و مدیریتی، ادامه تصاحب کرسی مدیریتی و اداری یا هر نوع دنبال کردن منافع شخصی یا سازمانی(بدون توجه به مصالح کشور) قدرت نفوذ شان بیش تر از ارزش و فلسفه حیات مردم خوزستان باشد.

شاید دیگر دانستن علت مهم نباشد زیرا که زندگی مردم در حال نابودی است و هر روز بیش از دیروز پرونده نابودی زندگی مردم خوزستان حجیم تر می شود و اتفاق خاص و قبل توجه نیافتاده است و ظاهراً مردم باید بپذیرند که تشدید پدیده ریزگردها، باران های اسیدی و مسمومی، باران های خاکستری و هزاران بلای ساخته شده نوع اعلای ایرانی جزئی از فرهنگ زندگی آنها باشد و در سال های اخیر قوانین روشنی در زندگی آنها تعریف شده است مثلاً آب باید شور و شکلاتی باشد، هوا باید بعضی وقت ها ریزگرد داشته باشد، باید در پاییز باران های اسیدی یا مسمومی ببارد، در کنار باران های اسیدی، باید باران های خاکستری ببارد.

هم صحبتی و هم اندیشی با مردم خوزستان نشان داده است آن خوزستانی که می تواند "بگریزد" بهتر است تا "بگریزد" زیرا که کمی دورتر از جلگه خوزستان، آب شور و شکلاتی نیست و طعمی متفاوت از آب خوزستان دارد، هوا خوب است و در پاییز نیاز نیست تا تنگی نفس اتفاق بیافتد، باران خاکستری هم وجود ندارد. اما آنکه نمی تواند "بگریزد" باید قبول کند که آب و هوا اینگونه است و کاری نمی تواند بکند.

در زمینه جلوگیری از آلودگی هوا قوانینی همچون «قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست» مصوب 1353، «قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا» مصوب 1374 و تصریح ماده 688 قانون مجازات اسلامی وجود دارد که در ماده اخیرالذکر آلودگی هوا جرم محسوب شده و برای مرتکبین آن مجازات حبس در نظر گرفته شده است و بالاتر از همه‌ی اینها، اصل 50 قانون اساسی است که با صراحت تمام درباره آلودگی محیط زیست اعلام داشته که «در جمهوری اسلامی، حفاظت محیط زیست که نسل امروز و نسل های بعد باید در آن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند، وظیفه عمومی تلقی می‌گردد، از این رو فعالیت‌های اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیرقابل جبران آن ملازمه پیدا کند، ممنوع است.» حال به عنوان نمونه، این سوال مطرح می شود از آنجایی که آلودگی هوا جزیی از فرآیندهای آسیب به محیط زیست تلقی می‌شود، آیا دادستان به موضوع باران های اسیدی یا مسمومی ورود کرده است؟

اگر چه جرایم زیست محیطی فی‌نفسه جرم نیستند ولی از آنجائیکه بیش از حد استاندارد آلودگی‌های گوناگون زیست محیطی در خوزستان آثار سوء جسمانی و روانی و عصبی بر روی مردم خوزستان داشته و حقوق زیست محیطی از مصادیق حقوق عامه است و به طور یقین ملاحظات انسانی و سلامت مردم از ملاحضات اقتصادی بالاتر است، بنابراین باز هم این سوال تکرار می شود که آیا دادستان به عنوان مدعی العموم به پرونده نابودی زندگی مردم خوزستان ورود کرده است؟ یا با توجه به تاکید مقام معظم رهبری بر ملی بودن موضوع محیط زیست، هشدارهای دانشمندان بومی و قانون گذاران در مورد تخریب های زیست محیطی جلگه خوزستان و به مخاطره انداختن کیفیت زندگی مردم خوزستان، آیا دادستان به عنوان مدعی العموم به پرونده نابودی زندگی مردم خوزستان ورود کرده است؟

در این راستا، حقایق موجود در سیاست های کلی محیط زیست ابلاغی چند روزه پیش مقام معظم رهبری به قوه قضائیه در اجرای بند یک اصل 110 قانون اساسی را نباید منکر شد. به عنوان نمونه، "پیشگیری و ممانعت از انتشار انواع آلودگی‌های غیر مجاز و جرم‌ انگاری تخریب محیط زیست و مجازات مؤثر و بازدارنده آلوده کنندگان و تخریب کنندگان محیط زیست و الزام آنان به جبران خسارت" مذکور در سیاست های ابلاغی رهبری در روند فعالیت های تخریبی زیست محیطی خوزستان چه جایگاهی دارد؟

نویسنده : فعالان محیط زیست : ٢:۳٠ ‎ق.ظ ; یکشنبه ۸ آذر ،۱۳٩٤
Comments نظرات () لینک دائم

پیامدهای زیست محیطی زیانبار و لزوم تغییر در الگوی کشت نیشکر

پیامدهای زیست محیطی زیانبار و لزوم تغییر در الگوی کشت نیشکر

 

دکتر جاسم مرمضی

 

(دکتر جاسم غفله مرمضی، عضو هیئت علمی وزارت جهاد کشاورزی و رئیس پژوهشکده آبزی پروری جنوب کشور می باشد که از او به عنوان متخصص و صاحبنظر معتمد در امور زیست محیطی استان خوزستان یاد می شود.)

 

شکی نیست که کشور به شکر نیاز دارد و برای مصارف گوناگون آن در کشور می بایست آن را تهیه نمود. ولی آیا نمی شد این مقدار شکری که از طریق طرح نیشکر شمال و جنوب اهواز تهیه می شود، از طریق کشت جایگزین کم هزینه تر و با تبعات زیست محیطی کمتر نظیر چغندر قند، تامین نمود؟ ‍‍و اگر به هر دلیل جواب منفی است، آیا نمی شد همانند محصولات استراتژیک وارداتی با اهمیت تر دیگر نظیر گندم، ذرت و ... از طریق واردات تامین نمود؟ این سؤالات بدین جهت مطرح می شوند که امروز کاملاً روش گردیده که اجرای طرح نیشکر در اهواز هزینه های سنگین زیست محیطی و اقتصادی بر مردم استان به صورت خاص و بر کشور به صورت عام تحمیل می نماید که ابعاد آنها بسیار گسترده و در حد فاجعه به حساب می آیند.

 

بعضی از این تبعات به شرح زیرند :

1- مصرف آب شیرین فراوان در مقایسه با کشت های استراتژیک فصلی:  این طرح سالانه بیش از 2 میلیارد متر مکعب مصرف می نمایدکه خود مصرف این مقدار آب از پایین دست کارون دارای پیامدهای زیر است :

  • عدم باقی ماندن آب در پایین دست حوضه ی کارون برای مصارف دیگر محصولات کشاورزی و صنعتی مهم.
  • نامناسب کردن آب باقی مانده جهت مصارف شرب و کشاورزی برای شهر های خرمشهر و آبادان و نیز برای محصولات مهمی همچون نخیلات.
  • شور کردن آب پایین دست و نامناسب کردن آب برای آبزیان مهاجر رودخانه های مهم نظیر صبور. این پدیده بدون شک نابودی ذخایر این گونه آبزیان با ارزش را تشدید نموده است(توضیح).
  • با شور شدن آب ورودی به دریا و بالا رفتن نسبت فاضلاب و پساب در آن، تعادل اکواژریک منطقه ی حساس مصبی و خوریات مجاور آن را به هم زده و ذخایر آبزیان دریا را در معرض خطر نابودی قرار داده است. وارد شدن خسارت به ذخایر آبزیان مهاجر رودخانه ای و دریا به دلایل فوق اقتصاد خیل عظیم جامعة صیادی استان را مختل خواهد نمود.

 

2-تولید پساب زیاد: متاسفانه بخش مهمی از آب شیرین مصرف شده توسط نیشکر به پساب تبدیل شده که اینک به یک معضل زیست محیطی جدی در جنوب استان تبدیل شده است. این پساب شور و حامل انواع املاح و سموم به هر اکوسیستمی هدایت شود توازن آن را بهم زده و آن را در معرض خطر قرار خواهد داد.

در صورت هدایت به تالاب آن را نابود خواهد کرد در حال حاظر بخشی از آن به تالاب شادگان هدایت می شود که متاسفانه توازن اکولو‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ژیک آن را بهم زده و ماهیت آن را به کلی تغییر داده است این امر موجب گردید که توان تولید آبزیان در این تالاب مهم  به شدت کاهش یافته  و آبزیان مهاجم دیگری نظیر تیلاپیا زیلی در آن غالب شود. در حالیکه بر اساس تحقیقات صورت گرفته بیش از 15 هزار تن ماهی مرغوب تولید می کرده که هزاران صیاد محلی از این طریق ارتزاق می کردند. ضمن آن که پوشش گیاهی و جمعیت پلانکتونی آن به کلی در حال تغییر می باشد.

هدایت آن به کارون علاوه بر تشدید فجایع زیست محیطی تشریح شده موجب مشکلات زیادی برای آب شرب مردم شهرهای پایین دست و فعالیتهای اقتصادی و کشاورزی منطقه مخصوصا نخیلات می شود.

 

ملاحظه می شود پساب این طرح عظیم با این حجم و با این آثار مخرب سرنوشت نامعلومی دارد که بالآخره به کجا باید تخلیه شود؟ ظاهرا فقط یک راه حل برای حل این مشکل متصور باشد و آن اینکه بعد از پالایش و نمک زدایی، جهت جبران حق آبه تالاب های شادگان و هور العظیم به این دو تالاب هدایت شود که بالطبع این امر مستلزم هزینة گزاف جهت مطالعه و ایجاد سامانه های مناسب پالایش است که با توجه به وضعیت اعتبارات دولتی قاعدتاً این امر می بایست از محل اعتبارات و در آمدهای خود طرح نیشکر تامین شود که این امر به دلیل وضعیت اقتصادی خود طرح تحقق آن بسیار دور از ذهن خواهد بود.

3-تولید مقدار معتنابهی دود و خاکستر احتمالا توام با سم و نیز انتشار بوهای نامطبوع ناشی از واحدهای صنعتی نظیر الکل و غیره که سلامتی مردم شهرهای مجاور به ویژه کلان شهر اهواز را در معرض خطر جدی قرار داده است و واقعا مردم ساکن این شهرها از این وضعیت به ستوه آمده اند.

 

استان خوزستان و مردم شریف و نجیب آن از دهه های اخیر در چنبره تبعات زیست محیطی طرح های ملی بزرگ گرفتار آمده اند. ریزگرد، دود و بوی نامطبوع ، از بین رفتن تالابها، از بین رفتن ذخایر آبزیان رودخانه، تالاب و دریا تشدید آلودگی در سواحل و دریا، تبدیل رودخانه های بزرگ استان به فاضلاب و پساب و ... . اگر چه این فجایع زیست محیطی در نتیجه اجرای طرح های ملی عظیم نظیر سد سازی، نفت پتروشیمی، نیشکر و.... به وقوع پیوسته اند، اما نهایتا عمده آنها ریشه در یک موضوع مهم دارند و آن  کاهش شدید"آب های داخلی استان" است.

 

کنترل آب توسط سدها، جابجایی بین حوضه ای آن،  و یا مصرف کردن نامناسب  آن در طرح هایی مثل نیشکر باعث گردید هم رودخانه ها شور شده و به فاضلاب تبدیل شوند، هم تالاب ها خشک و یا در معرض نابودی قرار گیرند و هم پساب سرگردان فراوان تولید شود و مشکلات و پیامدهای منفی دیگر . بدون شک یکی از مسببان و عاملان این فجایع بزرگ طرح نیشکر جنوب و شمال اهواز می باشد.

 

از جمله تحولات ناگوار زیست محیطی بسیار مهم که در سالهای اخیر در استان به وقوع پیوست تخریب عمده تالاب ها و نابودی کامل بعضی از آنهاست. این اتفاقات تلخ عمدتاً به دلیل کاهش آب ورودی و یا اصطلاحاً حق آبة تالاب ها و قطع کامل آن درپی اجرای پروژه های وسیع سدسازی و کنترل سیلاب ها، جابه جایی بین حوزه ای آب و البته پدیده خشکسالی به وقوع پیوسته است. متاسفانه بعضی از تالاب ها نظیر تالاب های میانگران و آهودشت و نیز تالابهای فصلی شرق استان به دلیل این اتفاقات به کلی خشک شده و بعضی دیگر مانند تالاب های مهم و بین المللی شادگان و هور العظیم مراحل احتضار خود را سپری می کنند. بعضی از قابلیت ها و ظرفیت های این سامانه های زیست محیطی فوق العاده مهم به قرار زیر است:

- در نقش یک فیلتر طبیعی عظیم مانع از بروز ریزگرد شده و با رهاسازی رطوبت مورد نیاز در هوا، حرارت طاقت فرسای دشت خوزستان را تعدیل نموده و آن را قابل تحمل می سازد .

- در طی قرون و اعصار حیات خود سالانه دهها هزار تن ماهی با کیفیت بدون صرف هیچ گونه هزینه ای مجاناً در اختیار مردم قرار    می دهند.

- از انواع پوشش گیاهی آنها دهها هزار راس دام را سخاوتمندانه و بدون صرف هر گونه هزینه ای تعلیف  نموده واین زیربخش مهم اقتصادی را در بهترین وجه رونق می بخشد.

- این ظرفیت را دارند که دهها هزار شغل پایدار و بدون نیاز به هر گونه سرمایة اولیه از طرف دولت یا بخش خصوصی از طریق صید آبزیان، دامداری، کشاورزی، حصیربافی، صنایع دستی ، صنعت توریسم، شکار پرندگان و.... تامین نمایند و در عین حال این ظرفیت را دارند تا میلیون ها تن مواد اولیه برای رونق بخشیدن به صنایع چوب ، کاغذ، غذای دام،  و....به صورت مجانی فراهم کنند.

 

به یقین می توان گفت که خیرات و برکات تالاب ها بی شمار بوده و در عین حال که بدون صرف هیچ گونه هزینه استحصال می شوند، نه تنها کوچکترین مزاحمتی برای محیط زیست و زندگی مردم در پی ندارند بلکه خود وجود آنها و پایداریشان حیات بخش بوده و زندگی جوامع بشری را بهبود و اقتصاد و سلامت آنها را  رونق می بخشند. به واقع این سامانه های عظیم زیستی منحصر به فرد از مصادیق نعمت های بزرگ خداوند هستند که برای بقا و پایداریشان تنها و تنها آب لازم دارند و لاغیر. نه برای احداثشان طرح و اعتبار لازم دارند و نه برای حفاظتشان. برای استمرار بقا و حیات خود  فقط تنها تامین حق آبه طبیعیشان که طی هزاران سال حیاتشان از آن بهره می جستند را لازم دارند که متاسفانه آز و طمع و ندانم کاری ما انسان ها باعث شد این حق طبیعی از آنها دریغ شده تا به این وضع تاسف بار دچار شوند.

 

بر اساس بعضی بر آوردها، درآمدی که از هر هکتار تالاب  از طریق  بهرهبرداری اصولی از ذخایر آبی و گیاهی، جهانگردی و پژوهشی و ... استحصال می شود  14 هزار دلار در سال می باشد در حالی که این میزان در بهرهبرداری از بهترین عرصههای جنگلی 2 هزار دلار و از زمینهای زراعی 200 تا 300 دلار بر آوردشده است. از یک هکتار کشت نیشکر در یک سال چه میزان در آمد حاصل می شود و به چه قیمتی؟

 

آیا بهتر نبود بجای مصرف میلیاردها متر مکعب آب برای صنعت مخرب و زیانکار نیشکر این آب صرف احیای این سرمایه های با ارزش ملی و بین المللی یعنی دو تالاب شادگان و هور العظیم می شد؟ به جرات می توان گفت چنین اقدامی هم بلحاظ اقتصادی و هم از نظر زیست محیطی بسیار به صرفه تر خواهد بود.

 

و سوال آخر آنکه حال که زیانبار بودن طرح نیشکر در استان بر همگان روشن شده است آیا به مصداق "جلوی ضرر هر وقت بگیری سود است" نمی شود تدبیری اتخاذ نمود و برای جلوگیری از این همه اتلاف آب و سرمایه و تبعات مصیبت بار زیست محیطی مترتب برآن برنامه ای به منظور تغییر الگوی کشت در آن و لو به صورت تدریجی تهیه و اجرا نمود؟

نویسنده : فعالان محیط زیست : ٦:٥٩ ‎ق.ظ ; سه‌شنبه ۳ آذر ،۱۳٩٤
Comments نظرات () لینک دائم

ابعاد پیچیده اختلاس های زیست محیطی خوزستان/کدام مختلس محاکمه قضائی شد؟

ابعاد پیچیده اختلاس های زیست محیطی خوزستان/کدام مختلس محاکمه قضائی شد؟

دکتر سیدحسین فاضلی

چندی روزی است که از ابلاغ سیاست های کلی محیط زیست  مقام معظم رهبری به روسای قوا در اجرای بند یک اصل 110 قانون اساسی می گذرد. سیاست هایی که می توان از آن به عنوان جشن حفاظت محیط زیست خوزستان یاد نمود زیرا که تامل و تعقل در سیاست های ابلاغی مذکور حقایق غیر قابل انکار را بیان می نماید. به عنوان نمونه، به ما می گوید که "پیشگیری و ممانعت از انتشار انواع آلودگی‌های غیر مجاز و جرم‌ انگاری تخریب محیط زیست و مجازات مؤثر و بازدارنده آلوده کنندگان و تخریب کنندگان محیط زیست و الزام آنان به جبران خسارت" مذکور در سیاست های ابلاغی رهبری در روند فعالیت های تخریبی زیست محیطی خوزستان چه جایگاهی دارد؟

عدم توجه لازم به هشدرهای مقام معظم رهبری(مانند هشدار اسفند 1393) درباره ضرورت حفاظت از محیط زیست محیط و ادامه و تدام به اختلاس های زیست محیط خوزستان، منجر به قهر و غضب طبیعت شده است و در چنین قهر و غضب طبیعت، مردم به عنوان پایین ترین لایه متضرر شده اند.

لذا سیاست های کلی محیط زیست  ابلاغی به روسای قوا توسط مقام معظم رهبری خط قرمزی به مخرب های محیط زیست خوزستان برای هر نوع تخریب محیط زیستی است و به عنوان زنگ هشداری جدی برای جلوگیری از هر نوع اختلاس زیست محیطی خوزستان است که نه وجه قانونی و  نه وجه شرعی دارد.

آوارگی های زیست محیطی خوزستان از رودخانه کارون و تالاب های هورالعظیم و شادگان گرفته تا بیمارستان شفاء(بیمارستان فوق تخصصی سرطان در اهواز) هر روز ابعاد پیچیده و گسترده به خود می گیرد و در کمال آرامش مخرب های محیط زیست خوزستان، هر روز ورقه جدیدی از دفتر مخاطرات را برای مردم خوزستان ورق می زند. یک روز ورقه ریزگردها ورق زده می شود، روز بعد ورقه باران های اسیدی، روز دیگر ورقه باران های خاکستری، روز بعدی ورقه شوری،  و الی نا کجا آباد ورقه های دیگر.

ورقه های دفتر مخاطرات زندگی مردم  خوزستان خواندنی است، اگرچه برای مردم خوزستان و هرکسی که به وجود فلسفه و ارزش انسان احترام می گذارد خواندن این دفتر دردناک است زیرا که خط های ورقه های این دفتر در جاهایی مانند بیمارستان ها و در بین آه های دردناک مردمی نوشته شده است که ادعاء می شود بخشی از بالاترین سرمایه ملی هستند.

افزایش وحشتناک بیماری سرطان به دلیل عوامل محیطی و عدم توانایی بیماران در پرداختن هزینه درمان و ترجیح اجباری قبرستان(آرامستان!!!) بر زندگی، نمونه کوچکی از این دفتر مخاطرات زندگی مردم خوزستان است.

اگرچه متاسفانه خواندن این دفتر برای مردم خوزستان از ناچاری، عادت شده است ولی ورق زدن آن برای مخرب های محیط زیست خوزستان شاید تفریحی غیر قابل انکار شده است و اگر غیر از این بود مخرب های محیط زیست بازبینی لازم را در آفرینش این دفتر انجام می دادند.

به راستی مختلس های زیست محیطی در کدام دادگاه قضائی محاکمه شدند؟ برای طراحان ورقه های دفتر مخاطرات زندگی مردم خوزستان تا حالا چه حکم های قضائی صادر شده است؟ گناه مردم خوزستان در آفرینش چنین دفتری چیست؟ چرا از بهانه اعتلای کشور برای آفرینش چنین دفتری استفاده شده است؟ چرا فقط از طرف سودجویان و قانون شکنان، مخالفت با آفرینش چنین دفتری مخالفت با اعتلای کشور تلقی می شود؟ و دیگر سوالات که علل آنها باعث شده است قهر و غضب طبیعت بیش از پیش مردم خوزستان را بگیرد و با کلماتی مانند "ریزگردها"، "باران های اسیدی"، "باران های خاکستری" و "شوری آب" با آنها سخن گوید و هشدار  دهد که تا چه وقت قرار است مخرب های محیط زیست خوزستان به تخریب زیست محیطی ادامه دهند.

اگرچه حرص غیر قابل کنترل مخرب های محیط زیست خوزستان هم راستاء با بی توجهی به اهمیت " فلسفه و ارزش انسان" در خوزستان باعث شده است همچنان اختلاس های زیست محیطی ادامه یابد و از هیچ نوع اختلاس زیست محیطی کوتاهی نشود و آنچه به عنوان معیار مهم تلقی شود "پول است و پول است و پول". آخر تولید و درآمدزائی برای یک مخرب محیط زیست به چه قیمتی؟ آخر فلسفه و ارزش حفاظت از مردم به عنوان بالاترین سرمایه ملی کشور چه می شود؟

هیچ وقت یادمان نرود که طبیعت ایران حق طبیعی مردم ایران است و تخریب در بی اطلاعی مردم و گاهاً بدون هیچ توجیه اقتصادی یا حتی با ضررهای اقتصادی عظیم به کشور و به مخاطره انداختن زندگی مردم فراتر از اختلاس های مالی میلیادری صورت گرفته شده است و این در حالی صورت می گیرد که هیچ متهم برای اختلاس های زیست محیطی در محاکم قضائی  محاکمه نشده است تا درس عبرتی برای دیگر مختلس های زیست محیطی باشد  و گاهی حاضر به ارائه گزارش کامل و جامع نه از خود اختلاس های زیست محیطی می شود و نه از حقایق تبعات چنین اختلاس هایی.

تجارب تلخ غیر قابل انکار مانند نابودی تالاب هورالعظیم، ارمغان های دردناکی مانند ریزگردها و باران های اسیدی، درگیری های زندگی مردم مانند بیماری ها نتیجه اختلاس های زیست محیطی مخرب های محیط زیست هستند که علیرغم همه تاکید و هشدارهای مقام معظم رهبری، هیچ کسی برای اینگونه اختلاس های زیست محیطی محاکمه قضائی نشد و جالبتر همچنان ابعاد اختلاس های زیست محیطی در روز روشن در حال انجام و توسعه هستند که با توجه به بروکراسی اداری موجود، مردم خوزستان چشم به الطاف رهبری برای جلوگیری از ادامه اختلاس های زیست محیطی دارند.

در آخر، آنچه که امروز مقوله حاکم در اختلاس های زیست محیطی مخرب های محیط زیست خوزستان بوده است، اتهامات اختلاس زیست محیطی توسط مخرب های محیط زیست به همدیگر بجای پذیرفتن فرهنگ "اشتباه پذیری" است. اگرچه این این نوع اتهامات به عنوان نوعی ترفند موفق و کارآمد برای "وقت کشی جهت رسیدگی به هر نوع شکایت به خودشان" و "جهت دادن به افکار عمومی" است و تنها محیط زیست خوزستان را بیشتر نابود می کند، حجم ورقه های فلاکت و مخاطرات  زندگی را بیشتر و زمینه را برای اختلاس های زیست محیطی بیشتری مناسب و مهیا می نماید.

نویسنده : فعالان محیط زیست : ۱۱:٤۸ ‎ب.ظ ; شنبه ۳٠ آبان ،۱۳٩٤
Comments نظرات () لینک دائم

ابهامات فاجعه بی توجهی به متخصصان بومی در طرح های نیشکر خوزستان

ابهامات فاجعه بی توجهی به متخصصان بومی در طرح های نیشکر خوزستان

دکتر سیدحسین فاضلی

 آنچه باعث شده است تا این یادداشت مدون گردد این است که اندکی تامل و تعقل نشان می دهد که عدم استفاده و  اعتقاد به استفاده حتمی از دانشمندان و مراکز علمی بومی خوزستان به صورت پایه ای و بنیادی در طرح های نیشکر، بار دیگر در مقوله مطالعات علاج بخشی سد گتوند تکرار شد. حال با توجه به مواردی مانند حضور نماینده شرکت نیشکر در مطالعات سد گتوند به نمایندگی از خانه کشاورز، حتی سازمان جهادکشاورزی خوزستان و خود شرکت نیشکر و پیگری های مکرر شرکت مذکور در مقوله سد گتوند، این سوال پیش می آید که آیا بین مجریان طرح های نیشکر و حذف دانشگاه شهید چمران از مطالعات سد گتوند رابطه ای وجود دارد؟ اگرچه تصمیم گیری با مرکز دولتی مورد تایید بوده است ولی چرا قطب آب ایران که اشراف جامع به سد گتوند داشت از مطالعات آن کنار گذاشته شد، نیاز به شفاف سازی دارد.

آنچه امروز می تواند ملاکی مناسب برای تفاوت مابین جهان اول و جهان سوم باشد، توجه یا عدم توجه به پژوهش و یافته های دانشمندان و متخصصان در زمینه های علمی است به طوری که تندیس ساختن از دانشمندان از ویژگی های جهان اول و نشنیدن و بی توجهی به دانشمندان می تواند از ویژگی های جهان سوم باشد.

در مورد ایران نیز، آنچه ایران را امروزه بر ایران چند ساله پیش برتری داده است تاکید و توجه خاص مقام معظم رهبری در زمینه توجه به تولید علم، دانش و تکنولوژی در کشور بوده است و این یعنی نشان از اهمیت مقام معظم رهبری به آمیزه های دینی  مانند "آیا کسانى که مى‏دانند و کسانى که نمى‏دانند یکسانند(سوره الزمر، آیه نهم)" دارد.

اگرچه مقوله توجه به دانشمندان و متخصصان جهت پیشرفت کشور، کلام جدید یا کشفی نیست و جزء امور بدیهی جامعه حساب می شود ولی در عمل تفاوت زیادی را ما بین یافته های علمی دانشمندان و بخش های مختلف مانند صنعت می توان یافت.

تکرار و مکرر گفتن مطالب و باز کردن ادعاهای کشت و صنعت نیشکر در خوزستان در حوصله این مطلب نیست. ولی آنچه مهم است این است که علیرغم عدم استفاده از متخصصان بومی خوزستان مانند متخصصان حوزه آب در امور پایه ای و بنیادی نیشکر (با وجود اشراف جامع آنها به جلگه خوزستان و حتی برتری تخصصی آنها نسبت به متخصصان غیر بومی)، پیگری ها، ارائه مستندات، پیش بینی ها و هشدارهای علمی دانشمندانی مانند پرفسور صدقی، پرفسور کاشانی و پرفسور الماسی در گذشته مورد توجه بخش مدیریت و  اجرائی نیشکر در خوزستان قرار نگرفت.  

حال با گذشت زمان، هشدارها و پیش بینی های بیش از دو دهه پیش دانشمندان بومی خوزستان درباره ابعاد گسترده و پیچیده تبعات و پیامدها منفی و چالش های مختلف کشت و صنعت ها نیشکر در خوزستان به حقیقتی غیر قابل انکار در حال تبدیل شدن است که متاسفانه به جای حل معضل های موجود نیشکر، شرکت نیشکر به دنبال بحث های انحرافی مانند بررسی و اتهامات دیگر شرکت های مخرب محیط زیست خوزستان است.

سطح بینی و استدلال های کاملاً غیر علمی شرکت نیشکر به وضعیت نیشکر، امری بدیهی است. به عنوان نمونه، شرکت نیشکر بر این استدلال است که به این دلیل که یک زمانی چون جلگه خوزستان مکانی مناسب برای روئیدن نیشکر بوده است، لذا در حال حاضر نیز جلگه خوزستان، مکان مناسب برای کاشت نیشکر است(اگرچه زمانیکه که شرکت نیشکر از آن یاد می کند، هیچ وقت اجداد ما از اجداد خودشان نشنیده اند و در صورت صحت، در حد یک ورقه تاریخی از آن یاد می شود).

 اولاً بلفرض، نیشکر هم در گذشته خیلی خیلی دور در خوزستان بوده است، شواهد عینی و علمی نشان می دهد که شرایط محیط زیست جلگه خوزستان در آن زمانی که فقط تاریخ از آن یاد می کند با شرایط محیط زیستی خوزستان امروزی به طور یقین کاملاً متفاوت است و در حال حاضر به اعتقاد دانشمندان عدیده بومی مشرف کامل به مقوله آب خوزستان، نیاز آبی نیشکر با پتانسیل های آبی منطقه همخوانی ندارد یا اینکه طبق یافته های علمی دانشمندان، محیط زیست خوزستان امروزی توانایی مواجه با فجایع زیست محیطی نیشکر را ندارد و به طور یقین هیچ وقت در مورد زمان مورد ادعا شرکت نیشکر این مقدار امروزی نیشکر در خوزستان کاشته نشده بود و اینقدر زهاب ارمغان برای جلگه خوزستان نداشت(اگرچه طبق پایگاه های رسمی اطلاع رسانی کشور، درباره واژه "خوزستان"، معانی و تعابیر فراوانی وجود دارد و توافق جامع درباره ریشه تاریخی کلمه "خوزستان از شکر یا نیشکر گرفته شده" وجود ندارد و استناد به کلمه ای که توافق جامعی درباره آن وجود ندارد باعث می شود از هر مطلب علمی که فقط به آن ارجاع شود از اعتبار علمی مطلب مذکو کاسته شود و خود به خود به کل مطلب خدشه وارد شود. رویه ای که شرکت نیشکر به عنوان مطلب علمی برای دفاع از انتقاد متخصصین از آن استفاده می نماید).

اگرچه موارد متعدد غیر علمی و کارشناسی دیگری وجود دارد که شرکت نیشکر از آنها به عنوان افتخار و توجهی برای روبرو شدن با انتقادها و هشدارهای علمی و کارشناسی استفاده می نماید زیرا متاسفانه شرکت نیشکر برا این باور است که "با حلوا حلوا گفتن دهان شیرین می شود" و منطقی که برای توجیه عملکرد غیر کارشناسی شرکت نیشکر استفاده می شود. یا اینکه با باور "با حلوا حلوا گفتن دهان شیرین می شود" نیز برای سخن از صد پتاسیل نیشکر که در حد یک تخیل فکری است و به حقیقت تبدیل نشده است  به عنوان حقیقتی بالفعل صحبت می نماید.

دانشمندان و متخصصان متعددی در زمینه تبعات و پیامدهای منفی و خطرناک طرح های غیر کارشناسی نیشکر در خوزستان هشدار داده بودند. به عنوان نمونه، پرفسور صدقی بعنوان بنیان گذار قطب آب ایران دارای بیش از چهار دهه سابقه پژوهش و تحقیق در مقوله تخصصی آب است. با توجه به مقوله آب، ایشان اعتقاد دارد طرح های نیشکر با توجه به ابعاد تبعات و پیامدهای منفی، محیط زیست خوزستان را به طرف نابودی کشانده است. اگرچه این دانشمند ابعاد تخریبی نیشکر در جلگه خوزستان را فراتر از آنچه اعلام می شود می داند و بر این اعتقاد است که نیشکر در حال حاضر مخرب جلگه خوزستان بوده است.

در بخش اقتصادی، به عنوان نمونه دیگر، پرفسور بهتاش با سابقه حدود چهار دهه در پژوهش و تحقیق در زمینه اقتصاد کشاورزی، اعتقاد دارد که فعالیت کشت و صنعت های نیشکر موجود در خوزستان نه صرفه اقتصادی دارند و نه توانسته اند بر خلاف آنچه اهداف اعلام شده نیشکر در زمینه اشتغال زائی و جذب متخصصان بومی خوزستان قدم بردارند. اگرچه ظاهراً سعی نموده اند رویه عملکرد خود چند ساله اخیر تغییر جهت دهند. اما هرچه که هست، عملکرد کشت و صنعت ها در خوزستان، عملکرد غیر کارشناسی است. حتی فراتر از آن، کشت و صنعت ها نتوانسته اند با آنچه که در بخش صنایع جانبی در چند دهه پیش ادعا می کردند برسند.

در این راستاء پیشنهاد می شود که کشت و صنعت های نیشکر جهت طرح های نیشکر از دانشمندانی استفاده نمائید که در حوزه های مختلف، صاحب نظران به نام باشند و با توجه به مزیت آشنایی جامع تر دانشمندان بومی خوزستان نسبت به همه دانشمندان غیر بومی و حتی برتری پیشینه علمی آنها نسبت به خیلی از متخصصان دیگر، از دانشمندان بومی خوزستان استفاده نمایند. اگرچه پیشنهادی که کشت و صنعت های نیشکر حاضر به انجام آن نبودند مگر اینکه به دلایل ناشناخته، جدیداً به دنبال پیشنهاد انجام طرح های کوچک تحقیقی به اساتید دانشگاه های خوزستان آمدند. یا همایش ملی آتی فن آوران نیشکر که فراخوان مقاله علمی دارد در صورتی انجام می گیرد که طبق اعلام پایگاه رسمی همایش،  از مشارکت علمی هیچ دانشگاهی استفاده نگردیده است و بخش علمی همایش در هاله ای از ابهام و فقط متکی به کشت و صنعت های نیشکر و صنایع جانبی بوده است. اگر چه جالبتر به دلایل احتمالی متفاوت مانند استفاده از اعتبار و معروفیت دانشگاهی، صیانت علمی دانشگاهی و دلایل دیگر، همایش در دانشگاه شهید چمران اهواز برگزار می شود.

نویسنده : فعالان محیط زیست : ۳:٢۸ ‎ق.ظ ; سه‌شنبه ٢٦ آبان ،۱۳٩٤
Comments نظرات () لینک دائم

هجمه تخریب زیست محیطی به خوزستان

هجمه تخریب زیست محیطی به خوزستان

دکتر سیدحسین فاضلی

عمده مردم خوزستان حتی در طول هشت سال جنگ و آورگی از جلگه خوزستان یا مهاجرت ننمودند یا اینکه بعد از مهاجرت، به خوزستان برگشتند و علیرغم همه تبعات منفی و خطرناک زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی جنگ در خوزستان، امید به زندگی در خوزستان را از دست ندادند ولی نمی دانستند قرار است تا هجمه تخریبی چهار وزارتخانه، محیط زیست خوزستان را به کام نابودی بکشاند و زندگی مردم را به عنوان بخشی از بالاترین سرمایه ملی به مخاطره بیاندازد. به طوری که امروزه افراد زیادی را در خوزستان می بینیند که علاقه به مهاجرت از جلگه خوزستان دارند زیرا آنها بر این باور و اعتقاد هستند که دیگر جلگه خوزستان برای زندگی مناسب نیست و برای حفظ سلامتی باید از جلگه خوزستان مهاجرت نمود. زیرا آنها این تجربه را کسب نموده اند که روزهای یک سال زندگی مردم با دغدغه های زیست محیطی همراه است. یک روز دغدغه ریزگردها، روز دیگر دغدغه باران های اسیدی یا مسمومی، روز دیگر باران خاکستر نیشکر، روز بعد انتقال آب کارون و کاهش کمیت و کیفیت آب، و دغدغه های دیگر که همگی تبعات و پیامدهای منفی متنوع خود را دارند و ظاهراً قرار نیست قطعنامه صلح زیست محیطی و پایانی برای این هجمه زیست محیطی خوزستان عملی شود.

اما متاسفانه هجمه تخریبی استان خوزستان تحت نام  پروژه های ملی شروع شد که بعد از چند سال مشهود شود ویژگی های "غیر کارشناسی" و "بی توجهی به کیفیت زندگی مردم" از ویژگی های این پروژه های است که طراحی شده اند.

وزارت نیرو به عنوان اولین مخرب محیط زیست خوزستان با نگرش غیر ملی، محیط زیست خوزستان را به کام مرگ کشانده است. اگرچه نگرش غیر ملی این وزارتخانه توسط نمایندگان مردم خوزستان در مجلس شورای اسلامی اعلام شده بود، ولی حرکت های کتمانی خود را در قبال نابودی محیط زیست خوزستان انجام می دهد که در بازدید نمایندگان مجلس از طرح های انتقال آب اعلام شده بود.

به نام افتخارت وزارت نیرو، ارمغان های نابودی متعددی برای محیط زیست خوزستان رقم خورد. سدسازی از نمونه بارز تهدیدهای زیست محیطی خوزستان بوده است که نمونه آن را در تراژدی اسفبار سد گتوند می توان یافت که از آن به عنوان افتخارات ملی وزارت نیرو یاد می شد.

تبعات منفی اجتماعی و زیست محیطی عملکردهای وزارت نیرو گریبانگیر استان خوزستان شده بودکه نمونه بارز را می توان در تاثیر گذاری وزارت نیرو در خشک شدن تالاب هور العظیم و بروز و تشدید پدیده ریزگردها یافت.

حال این سوالات پیش می آیند که چرا وزرات نیرو با چنین عملکردهای غیر کارشناسی زمینه نابودی محیط زیست خوزستان را فراهم آورد؟ چرا وزارت نیرو هیچ وقت اقدام به جبران خسارت به مردم خوزستان نشد؟ نگرش وزرات نیرو در قبال مردم خوزستان و به مخاطره انداختن زندگی آنها می تواند چه پیام و مفهومی داشته باشد؟ آیا عملکرد وزارت نیرو امنیت و صلح اجتماعی را به خطر نمی اندازد؟ و سوالات که پاسخ آنها هیچ وقت به طور صریح از طرف وزارت نیرو اعلام نشده است تا زمینه نگرش را به عملکرد وزارت نیرو شفاف تر نماید و از ابهامات موجود پرده بردارد.

وزارت نفت هم همگام با وزرات نیرو از آلودگی هوا گرفته تا دیگر چالش های اجتماعی  و زیست محیطی، زمینه را برای نابودی محیط زیست خوزستان فراهم نموده است. تالاب هور العظیم به عنوان سپهر برای ریزگردها هیچ وقت معامله وزرات نیرو را با خودش فراموش نمی نماید یا پیشنهاد آلودگی نفتی به عنوان گزینه مهم علت باران های مسموم در سال 1394 نیز نمونه ای از تبعات اینگونه هجمه وزارت نیرو به محیط زیست خوزستان است.

وزارت جهادکشاورزی نیز با تکنولوژی به تاریخ سپرده شده زمینه را طور دیگر و در کنار دو وزراتخانه مخرب زیست محیط خوزستان مهیا نموده است. تکنولوژی که از طرف بعضی از سازمان های ذیصلاح مورد انتقاد قرار می گیرد. به هدر آب دادن و کمک به تشدید بحران آب و مشارکت در طرح های غیر کارشناسی که به عنوان مخرب زیست محیط خوزستان اعلام شده از طرف دانشگاهیان، از مهمترین نمونه های تخریب های زیست محیطی این وزارتخانه در قبال محیط زیست خوزستان و مردم آن است.

آلودگی های صنایع در استان خوزستان از هیچ کسی پوشیده نیست. استانی صنعتی که در آن صنایع متعددی از آب گرفته تا هوا، از هیچ نابودی محیط زیست خوزستان دریغ نموده اند و به نحو احسنت و ممکن زمینه نابودی محیط زیست خوزستان و به مخاطره انداختن زندگی مردم آن را فراهم نموده اند.

سازمان حفاظت محیط زیست در قبال انواع فعالیت های تخریبی زیست محیطی که هجمه تخریبی به محیط زیست خوزستان و به مخاطره انداختن مردم استان است باید یکی از این گزینه ها را انتخاب نماید و آن اینکه از اتفاق افتادن اینگونه پروژه ها(مانند سد گتوند) اظهار بی اطلاع نماید که این گزینه از عقل به دور است یا اینکه اعلام نماید که خودش مجوز زیست محیطی برای اینگونه پروژه ها صادر نموده است. آنچه مهم است این است که هنوز سازمان حفاظت محیط زیست در برابر پروژه های مخرب زیست محیطی موضع صریح اتخاذ ننموده است زیرا که به عنوان امین مردم در حفاظت از محیط زیست خوزستان گزارش رسمی ارائه ننموده است. به عنوان مثال، بعد از سه سال از اتفاق افتادن و درحال اتفاق افتادن باران های اسیدی و مسمومی، گزارش کاملی ارائه نداده است. اگرچه بسته حمایتی ریزگردها که ریاست سازمان حفاظت محیط زیست وعده آن را بعد از سال ها اتفاق افتادن ریزگردها به مردم قول داده بود فقط در حد یک شعار در ذهن مردم از آن یاد می شود.

راستی چه کسی یا چه سازمانی به عنوان متهم باران های اسیدی یا مسمومی خوزستان به دستگاه قضائی معرفی شد؟ راستی چرا بعد از گذشت چند سالی از باران های خطرناک پاییزی در خوزستان، چه گزارش علمی کاملی(به دور از فرضیات) از منابع آلاینده ها ارائه شده است؟ راستی به چه دلیل باران خاکستری و بوی تعفن نیشکر باید جزئی از فرهنگ زندگی مردم خوزستان حساب شود؟ و سوالات دیگر که همگی ابهاماتی هستند که به نوعی فلاکت برای محیط زیست خوزستان و مردم آن حساب می شوند.

خلاصه حرف آخر، این حق مردم خوزستان نیست که بعد از هشت سال جنگ و آورگی، با هجمه های تخریبی چهار وزارتخانه مواجه شوند و هر روز با دغدغه ای روز خود را تمام نمایند. یک روز دغدغه ریزگردها، روز دیگر دغدغه باران های اسیدی یا مسمومی، روز دیگر باران خاکستر نیشکر، روز بعد انتقال آب کارون و کاهش کمیت و کیفیت آب، و دغدغه های دیگر که همگی تبعات و پیامدهای منفی متنوع خود را دارند.

لذا امید بر آن است و غیر آن نیست که مسئولین چهار وزارتخانه و سازمان حفاظت محیط زیست بر این اعتقاد هستند که فرهنگ انتقاد پذیری به عنوان یک آمیزه دینی همیشه مورد توجه قرار گرفته است و بزرگان دینی از آن علتی برای رونق جامعه یاد نموده اند و حدیث «کلکم راع و کلکم مسئول » (همه شما در مقابل عملکردتان مسوول هستید؛ چه حاکم، چه مردم ) از پیامبر (ص)  نمونه این آمیزه دینی است.  امام راحل قدس‏سره نیز در عمل نشان می‏دهند، کرامت و عزت نفس در اعتراف به اشتباه است و نه در اصرار بر آن است. به عنوان نمونه، امام راحل قدس‏سره می فرمایند که : "من امروز بعد از ده سال از پیروزی انقلاب اسلامی، همچون گذشته اعتراف می‏کنم که بعضی تصمیمات اول انقلاب، در سپردن پست‏ها و امور مهمه‏ی کشور به گروهی که عقیده‏ی خالص و واقعی به اسلام ناب محمدی نداشته‏اند، اشتباهی بوده است که تلخی آثار آن به راحتی از میان نمی‏رود". مقام معظم رهبری نیز با فرمایشاتی مانند "مسوولان از انتقاد نه بترسند، نه خشمگین و ناامید شوند"، "مسوولان در شنیدن انتقادها سعه صدر داشته باشند"، "انتقادپذیری فرصتی برای اصلاح است، از انتقاد عصبانی نشوید" همیشه موضع صریح خود را نسبت به نقد و انتقاد پذیری اعلام نموده اند. در دولت تدبیر و امید، ریاست جمهوری نیز بر نقد و انتقاد پذیری تاکید داشته اند. اگرچه نباید فرموده مقام معظم رهبری را فراموش نمود که "مسأله محیط زیست، مسأله این دولت یا آن دولت، مسأله این شخص یا آن شخص و مسأله این جریان و یا آن جریان نیست، بلکه موضوعی کشوری و ملی است".

بنابراین امید بر آن است تا دموکراسی تصمیم گیری و سیاست گذاری پژوهشی برای مدیریت زیست محیطی استان خوزستان با قدرت بیش از پیش اعمال گردد و چهار وزاتخانه مذکور در نگرش و عملکرد خودشان تجدید نظر نمایند و نسبت به عملکرد گذشته خود چاره اندیشه کنند.

نویسنده : فعالان محیط زیست : ۱:۱٠ ‎ق.ظ ; یکشنبه ٢٤ آبان ،۱۳٩٤
Comments نظرات () لینک دائم

ضرورت اجتناب ناپذیر تغییر الگوی کشت نیشکر خوزستان

ضرورت اجتناب ناپذیر تغییر الگوی کشت نیشکر خوزستان

دکتر مهدی اسدی لور

(دکتر مهدی اسدی لور عضوء هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی و متخصص در زمینه آبیاری و زهکشی است)

این روزها در حالی مسئولان نسبت به کمبود و احتمال جیره بندی آب در ده­ها شهر کشور هشدار می­دهند و خواهان صرفه جویی شهروندان در مصرف آب شرب هستند که متاسفانه بخش کشاورزی همچنان بیش از90  درصد آب استحصالی کشور را می­بلعد. معضلی که به اعتقاد کارشناسان کشاورزی تنها با تغییر الگوی کشت قابل حل است.

 

 در این میان تغییر الگوی کشت گیاهان با نیاز آبی بالا و جایگزینی گیاهان سازگار با کم آبی در بسیاری از این مناطق در جهت کاهش میزان برداشت آب امری ضروری است و می­تواند بحران بی آبی را تا حدی کنترل نماید و انتخاب الگوی کشت بهینه براساس نیازآبی که در آن علاوه بر داشتن شرط حداکثر درآمد ممکن برای کشاورز به استفاده صحیح و اصولی از منابع نیز توجه شود ضروری است.

 

استان خوزستان این روزها به خطرات مشکلات زیست محیطی پساب های نیشکر، همچنین آلایندگی این محصول با سوزاندن در زمان برداشت و حتی بوی نامطبوع از کارخانه الکل سازی و در نهایت تغییرات جبران ناپذیر کشت آن بر اکوسیستم آبی منطقه به دلیل نیاز آبی بالای این محصول مواجه است.

حدود 20 سال پیش توجهات به نیشکر در استان خوزستان آن قدر زیاد می شد که نه کم کم بلکه یکباره کارخانه های فرآوری چغندرقند درخوزستان تعطیل و این محصول بومی و بسیار سود ده کم کم به فراموشی سپرده می شود. خداحافظی خانواده کشاورزی خوزستان از چغندر که به جرات می توان هم ازلحاظ بهره وری و هم از لحاظ زیست محیطی آن را در مقابل نیشکر قرار داد، سبب شد عده زیادی با ترک زمین ها و شغل کشاورزی به مرکز استان کوچ کرده و عملا به شغل های کاذب روی آورند.

اراضی هفتگانه توسعه نیشکر با مساحتی بالغ بر 66300 هکتار و برداشت متوسط 31100 متر مکعب بر هکتار در سال در شرایط موجود (سال 1393)، سالانه بالغ بر 066/2 میلیارد متر مکعب از منایع آب سطحی رودخانه کارون برداشت می نمایند.

با ادامه این وضعیت و افزایش طرح های توسعه منابع آب در پایین دست رودخانه کارون، تامین منابع آب اراضی کشاورزی و شهری از نظر کمی و کیفی با مشکلات عدیده ای مواجه خواهد شد. شاید مهمترین تبعات ناشی از کاهش آبدهی رودخانه کارون را می توان افزایش شوری، کاهش کیفیت آب رودخانه کارون، پیشرفت آب دریا به سمت رودخانه و بازخوردهای اجتماعی آن دانست. 

نیاز آبی بالای گیاه نیشکر به دلیل کشت این گیاه در ماه های گرم سال از اواسط مردادماه تا اواسط مهرماه باعث کاهش میزان آبدهی رودخانه کارون شده است. یکی از مهمترین راهکارهای حل این مشکل تغییر الگوی کشت در اراضی موجود و کشت گیاهان با نیاز آبی کمتر خواهد بود.

از آنجایی که تیپ پاییزه چغندر قند در خوزستان در فصل پاییز کشت و در اوایل فصل بهار برداشت می شود به دلیل تداوم بارش ها در این فصل و نیز نیاز پایین این محصول در فصل پاییز به آب، کشت آن در خوزستان توجیه بسیار بالایی از نظر اقتصادی دارد. یکی دیگر از مزایای این نوع محصول اثر مثبت آن روی کشت های بعدی و تناوب تولید است.

متاسفانه در سالیان اخیر کارخانه های قند به دلایل نامشخص و بیشتر مسایل غیر فنی و بی ارتباط به کشاورزی به مدت طولانی تعطیل شدند که توقف کامل چغندر قند را در خوزستان به دنبال داشت.

ضریب استحصال در دو گیاه نیشکر و چغندر قند نشان می­دهد که با توجه به بیشتر بودن ضریب استحصال شکر در چغندرقند نسبت به نیشکر، به طور متوسط به نسبت هر10  کیلوگرم گیاه نیشکر 1 کیلوگرم شکر تولید می­شود این در حالی است که همین مقدار شکر از 6 کیلوگرم چغندرقند بدست می­آید.

در مطالعاتی که بر اساس همین ایده توسط تیم تحقیقاتی و با استفاده از به روز ترین مدل های منابع و مصارف (مدل WEAP) انجام شد، سعی گردید با تغییر الگوی کشت از نیشکر به چغندر قند با نیاز آبی سالانه 13500 متر مکعب بر هکتار به عنوان کشت جایگزین در چهار سناریو تغییر الگوی کشت شامل تغییر 25، 50، 75 و 100 درصدی مساحت اراضی توسعه از نیشکر به چغندر قند، تاثیر آن بر میزان آبدهی رودخانه کارون و برداشت آب توسط شرکت های توسعه نیشکر بررسی شد.

با توجه به میزان آبدهی رودخانه کارون و میزان برداشت­های هر واحد کشت و صنعت و همچنین مصارف دیگر در حوضه­ی رودخانه کارون، هماهنگی میان عرضه و تقاضا منابع آب با استفاده از مورد بررسی قرار گیرد. همچنین این بررسی شامل مقایسه بین کشت نیشکر و میزان برداشتی با توجه به نیاز آبی این گیاه، با گیاه چغندرقند می­باشد و تاثیر آن بر میزان منابع رودخانه کارون ارزیابی می­گیرد.

بر اساس نتایج تحقیقات به دست آمده در شرایط بهره برداری از طرح های توسعه منابع آب از جمله طرح 550 هزار هکتاری در اراضی کشاورزی جنوب اهواز و طول رودخانه کارون، میزان برداشت به 7/5 میلیارد متر مکعب افزایش خواهد یافت. در این میان اراضی توسعه نیشکر با برداشت 6/2 میلیارد متر مکعبی نقش بسزایی در برداشت آب از رودخانه کارون خواهد داشت. در این شرایط میزان آبدهی متوسط رودخانه در ورودی شهر خرمشهر بطور متوسط به 356 متر مکعب بر ثانیه کاهش پیدا خواهد نمود.

در صورتی که 25 درصد از اراضی توسعه نیشکر به کشت چغندراختصاص یابد میزان برداشت آب از رودخانه کارون به4/5 میلیارد متر مکعب کاهش می یابد این کاهش میزان برداشت باعث افزایش متوسط آبدهی رودخانه کارون در ورودی شهر خرمشهر به 361 متر مکعب بر ثانیه خواهد رسید.

با تغییر الگوی کشت 50 درصد از اراضی توسعه نیشکر به چغندر قند میزان برداشت از منابع آب رودخانه کارون به 1/5 میلیارد متر مکعب کاهش و آبدهی رودخانه کارون به 367 متر مکعب بر ثانیه افزایش می یابد همچنین با تغییر افزایش سطح زیر کشت چغندر قند به 75 درصد از اراضی طرح توسعه  میزان برداشت ها به 9/4 میلیارد متر مکعب و آبدهی رودخانه 374 متر مکعب بر ثانیه افزایش می یابد.

براساس مطالعات صورت گرفته و نتایج خروجی از مدل های منابع و مصارف آب برداشت آب از رودخانه کارون در صورت جایگزینی کامل چغندر قند به جای نیشکر در اراضی طرح توسعه میزان برداشت ها از رودخانه کارون به 6/4 میلیارد متر مکعب کاهش یافته و آبدهی رودخانه کارون به 382 متر مکعب بر ثانیه افزایش می یابد.

نتایج حاصل از مطالعات تغییر الگوی کشت نشان می دهد با اعمال الگوی کشت از نیشکر به چغندرقند علاوه بر کاهش نیاز آبی کشاورزی، می­تواند باعث جا به­جایی تقاضای آبیاری ازفصول گرم سال به فصول پربار شود و در نتیجه محصول این امکان را خواهد داشت تا از نزولات آسمانی برای تأمین بخشی از نیاز آبی خود بهره بگیرد­.

اگرچه نتایج مطالعات نشان داده است که تغییر الگوی کشت گیاهان پر مصرف مانند نیشکر و تخصیص آن به گیاهان کم مصرف و سازگار با کم آبی تأثیر قابل ملاحظه­ای بر میزان نیاز آبی و میزان آبدهی در بخش انتهایی حوضه خواهد داشت.

به نظر می رسد کشت و توسعه چغندر قند با توجه به کمبود منابع آب رودخانه کارون و مشکلات زیست محیطی کاشت نیشکر به عنوان یک ضرورت برای خوزستان است.

نویسنده : فعالان محیط زیست : ۳:۱٩ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ٢٠ آبان ،۱۳٩٤
Comments نظرات () لینک دائم

ابهامات و سوالات بی پاسخ، تنها گزینه پیش روی محیط زیست خوزستان

ابهامات و سوالات بی پاسخ، تنها گزینه پیش روی محیط زیست خوزستان

دکتر سیدحسین فاضلی

چند سالی است که قطار نابودی محیط زیست خوزستان با سرعت و شتاب بالا به حرکت در آمده است. قطاری که با هدف به ظاهر ارتقاء اقتصادی کشور حرکت خود را شروع نموده است.

در این چند ساله حرکت قطار نابودی محیط زیست خوزستان، ارمغان هایی مانند ریزگردها(فقط نام آن از گرد و خاک به ریزگردها تغییر یافت)، باران های اسیدی(یا باران های مسمومی که برای سال 1394 از آن یاد می شود)، باران های خاکستر نیشکر(که برای فرهنگستان زبان و ادب فارسی جهت اعلام نظر پیشنهاد می شود)، تراژدی اسفبار سد گتوند(که از آن از طرف کارفرمایان سد به عنوان افتخار ملی یاد می شود ) و دیگر ارمغان ها، نفع اصلی مردم هشت سال جنگ دیده و آواره خوزستان از پروژه های به ظاهر عمرانی، صنعتی و کشاورزی ملی بوده است.

حال با توجه فرموده مقام معظم رهبری یعنی "مسأله محیط زیست، مسأله این دولت یا آن دولت، مسأله این شخص یا آن شخص و مسأله این جریان و یا آن جریان نیست، بلکه موضوعی کشوری و ملی است" و نیز فرمایشات مقام معظم رهبری در دیدار مسئولین حفاظت محیط زیست در اسفند 1393، ابهامات متعدده و سوالات بی پاسخ صریح مطرح می شود از جمله، مسئولین از دولت های گذشته تا امروز نسبت به درخواست و حساسیت های مقام معظم رهبری درباره محیط زیست استان خوزستان چگونه اقدام کرده اند؟ آیا برای حفاظت محیط زیست خوزستان، قوانین جامع و لازم را آماده سازی، تدوین یا اجراء نموده اند؟ و سوالات و ابهامات دیگر که نشان داده است ضعف های اجرایی و نداشتن برنامه ریزی مستمر همراه با آینده نگری درباره محیط زیست استان خوزستان وجود داشته است و کارنامه قابل قبولی از مدیریت و اجرا را نشان نمی دهد.

در راستای عملکرد مسئولین ذی ربط در حل چالش های زیست محیطی ایجاد شده در جلگه خوزستان و کند کردن حرکت قطار نابودی یا حداقل جلوگیری از به مخاطره انداختن زندگی مردم، تراژدی اسفبار دیگری به نام "شعارهای عمل نشده" شروع می شود. شعارهایی که در زمان اوج تشوش های اذهان مردم خوزستان ارائه می گردد و بعد از آن به فراموشی سپرده می شد یا با گذشت زمام هیچ وقت چالش ها حل نمی شود. به عنوان نمونه، این سوال از ریاست حفاظت محیط زیست به عنوان متولی وضعیت محیط زیست کشور پرسیده می شود که "بعد از چندین سال اتفاق افتادن ریزگردها و پیامدهای اقتصادی-اجتماعی آن در استان خوزستان، بسته حمایتی که قول آن را از طریق رسانه ها و حتی صدا و سیما به عنوان رسانه ملی، داده بودید چه شد؟"

اگرچه شعارهای عمل نشده مقوله جدیدی نیست و به عنوان ترفندی با اهداف مختلف از آن استفاده می شود ولی تنها چیزی که به ذهن مردم خوزستان خطور می کند فرموده مقام معظم رهبری است که "از این پس مردم باید قضاوت کنند که کدام دستگاهها به وظیفه خود برای حفظ محیط زیست عمل می کنند و کدام دستگاهها برای حفظ محیط زیست، تلاش و اقدام لازم را انجام نمی دهند".

ابهامات و سوالات بی پاسخ محیط زیست خوزستان که به عنوان ابزاری مناسب و کارآمد برای انجام پروژهای غیر کارشناسی به ظاهر ملی هستند که هر کدام زمینه نابودی محیط زیست خوزستان و به مخاطره انداختن زندگی استان را دارد. به عنوان نمونه، نباید فراموش نمائیم که سد گتوند به عنوان یک پروژه به ظاهر ملی که روزی افتتاح آن به عنوان افتخاری برای کشور محسوب شده بود، به چه سرنوشتی مبتلا شد؟ چه تبعات و پیامدهای خطرناکی را برای جلگه خوزستان و مردم آن داشت؟

حال سوالات دیگر پیش می آیند که چرا فکری به حال پروژهایی که علیرغم مخالفت شدید داتشگاهیان، پژوهشگران و نمایندگان مجلس شورای اسلامی درحال افتتاح یا انجام است نمی شود؟ چرا بعد از انجام یک فاجعه زیست محیطی، باید به فکر راه حل افتاد؟

در این راستاء، صنعت نیشکر که از آن به عنوان یکی از بزگترین آلود کننده های محیط زیست یاد می شود هر روز به بهانه ای محیط زیست استان خوزستان را به پای مرگ می رساند. به طوری که در باران های مسموم سال 1394 که هزاران نفر را به بیمارستان راهی کرد و حتی گزارش مرگ اعلام شده بود، سوزاندن نیشکر به عنوان یکی از گزینه های مهم باران های مسموم اعلام شده بود. حال با توجه به فاجعه اسفبار پیش روی صنعت نیشکر، قرار است با صنعت نیشکر چه برخورد قانونی شود؟

یاس و نامیدی در مردم در قبال برخورد قانونی و رسیدگی قضائی با نابودکنندگان محیط زیست خوزستان وجود دارد. به عنوان نمونه، بعد از چند سال، چه برخورد قضائی و قانونی با عاملان باران های اسیدی شده است؟ چرا بعد از چند سال و با توجه به پیش روی داشتن سال 1395، علل باران های اسیدی در ابهامات بوده است؟ و دیگر سوالات که نشان از ابهامات باران های اسیدی و عاملان دارد.

اگرچه هیچ وقت نباید فراموش نمودکه همیشه این قاعده و اصل حاکم بوده است که مردم خوزستان باید تاوان پروژهای غیر کارشناسی نابود کننده جلگه خوزستان را پرداخت نمایند. به عنوان نمونه، به چه گناهی هزاران بیمار باران های مسموم پاییز 1394 باید پول خود را  صرف هزینه مداوا و درمان کردند؟

متاسفانه گاهی ابعاد تاوان پس دادن مردم در اثر چالش های زیست محیط، ابعاد گسترده و پیچیده ای پیدا می نماید به طور که مردم را تا حد نابودی می رساند. به عنوان نمونه در تراژدی سد گتوند، آوراه گی مردم قلب هر انسانی را به درد می آورد. مردمی که باید زمین های خود را ترک می کردند و با فروش زمین های خود که حتی معادل قیمت چند متر زمین  حاشیه شهر نمی شد، به سمت شهر مهاجرت می کردند. مگر این مردم، بخشی از مردم ایران به عنوان بخشی از بالاترین سرمایه ملی نیستند؟ راستی سوال دیگری که خطاب به وزارت نیرو و سازمان حفاظت محیط زیست مطرح می شود این است که با این وضعیت مردم و سد گتوند، مقوله امنیت و صلح اجتماعی چه می شود؟

جالب تر، با توجه نمود غیر قدرتمند سازمان حفاظت محیط زیست، شرکت های نابود کننده محیط زیست خوزستان به جای قبول چالش های زیست محیطی خودشان و حل چالش های زیست محیطی ایجاد شده توسط خودشان به دنبال متهم کردن همدیگر و اصطلاحاً "وقت کشی" هستند. به عنوان نمونه، شرکت نیشکر به جای دنبال نمودن و جمع آوری  اطلاعات بر علیه شرکت آب و نیرو و مقوله سد گتوند، بهتر است فکری به حال چالش های زیست محیطی خودش مانند سوزاندن نیشکر که به عنوان گزینه مهم باران های مسموم شناخته شد بکند و این مقوله درباره شرکت آب و نیوری ایران به عنوان متولی سد گتوند نیز صادق است. اگرچه این ترفند بحث انحرافی و متهم کردن، ترفند کارآمد و موفقی برای فعالیت های شرکت های مخرب خوزستان بوده است و هیچ نوع سود عملی برای نجات محیط زیست خوزستان نداشته است.

با توجه به بروکراسی اداری موجود، چشم امید مردم خوزستان به مقام معظم رهبری همانند گذشته است تا محیط زیست خوزستان نجات یابد و از سازمان حفاظت محیط زیست انتظار می رود تا با موضع صریح و بدون اغماض و با توجه به اهمیت و تاثیر سلامت محیط زیست در زندگی مردم، نسبت به ارائه گزارش کامل از فجایع زیست محیطی خوزستان مانند وضعیت باران های مسموم چند ساله موجود در استان خوزستان اعلام نظر نماید و نسبت به تعیین تکلیف لازم نسبت به گزینه های پیشنهادی مهم مانند سوزاندن نیشکر و عوامل آن یعنی شرکت نیشکر اقدام نماید زیرا آنچه برای مردم استان خوزستان مهم است توجه به هشدارهای مقام معظم رهبری است نسبت به نابودی محیط زیست و نه غیر از آن. اگر سازمان حفاظت محیط زیست نیز توانایی حل چالش های زیست محیط و تسلط بر وضعیت موجود را ندارد، رسماً اعلام نمائید.

اگرچه این نگرانی و سوال از ریاست سازمان حفاظت محیط زیست وجود دارد که راستی مردم استان خوزستان بعد  از فجایع غیر قابل انکار زیست محیطی مانند سد گتوند، ریزگردها، باران خاکستر نیشکر و بوی تعفن نیشکر، و دیگر فجایع زیست محیطی مانند فاجعه باران های مسمومی چند ساله، آیا باید منتظر فاجعه زیست محیطی دیگری باشند یا این آخرین اغماض ارزیابی سازمان حفاظت محیط زیست از محیط زیست خوزستان است؟

(منبع: پایگاه خبری فرارو)

نویسنده : فعالان محیط زیست : ٢:۱٢ ‎ق.ظ ; دوشنبه ۱۸ آبان ،۱۳٩٤
Comments نظرات () لینک دائم

سمینار علمی بررسی تبعات زیست محیطی- اجتماعی صنعت نیشکر در خوزستان

سمینار علمی بررسی تبعات زیست محیطی- اجتماعی صنعت نیشکر در خوزستان

آنچه که امروز در استان خوزستان  شاهد آن هستیم وجود انواع تبعات مختلف زیست محیطی و اجتماعی مرتبط با سد گتوند، صنعت نیشکر، نابودی تالاب های هورالعظیم و شادگان و موارد دیگر که هر کدام به نحوی دارای متضررین و شاکیان حقیقی و حقوقی هستند.

 

بررسی اخبار نشان می دهد که نیشکر به عنوان مقوله خبرساز بوده است و تناقض در فعالیت های زیست محیطی شرکت نیشکر در خوزستان نیاز به بررسی و پیگیری دقیق جهت روشن شدن ابهامات آن شرکت دارد. به عنوان مثال دودهای مزارع نیشکر در برابر سبز نامیدن صنعت نیشکر و تولید اکسیژن توسط نیشکر، کم نمودن کیفی آب و تبعات آن(از جمله متضرر نمودن کشاورزان) در خوزستان توسط صنعت نیشکر در برابر  وانمودن خدمت به منابع آبی خوزستان توسط آن شرکت، به مخاطره انداختن زندگی مردم از طریق تبعات زیست محیطی و اجتناعی در برایر اعلام اشتغال زایی شرکت نیشکر و موارد دیگر که باعث شده با گذشت زمان تبعات زیست محیطی و اجتماعی این طرح گسترش و عمیق بیشتری یابد و گاهی ابعاد بین المللی به خود گیرد.

حال این سوالات پیش می آیند که چرا علیرغم اینکه نیشکر همچنان صنعت آلاینده محیط زیست خوزستان است، تحت برخورد قانونی جدی از طرف مراجع ذیصلاح قرار نمی گیرد؟ چرا هیچ اقدام اساسی در زمینه برخورد قانونی با باران خاکستر نیشکر انجام نمی گیرد؟ چرا معضل بوی تعفن نیشکر هیچ وقت حل نمی شود؟ و سوالات دیگری که همچنان به عنوان ابهامات در ذهن مردم شکل گرفته است.

نگاهی به آمارهای تلخی که این روزها درباره محیط زیست استان خوزستان ارائه می گردد، گویای ضعف های اجرایی و نداشتن برنامه ریزی مستمر همراه با آینده نگری درباره آورگی زیست محیطی که نیشکر برای مردم استان خوزستان بوجود آورده است می باشد .

اگرچه تجارب تلخ گذشته مرتبط با نحوه نگرش دولتمردان به  معضلات زیست محیطی و از جمله تبعات زیست محیطی نیشکر نشان داده است که محیط زیست خوزستان نتوانسته است جایگاه حقیقی خود را داشته باشند و تا زمانی که حیات آن رو به نابودی می رفت یا واقعاً نابود می شد و یا زنگ خطر آنها در رسانه ها منعکس می شد، توجه دولتمردان را  به خود معطوف می ساخت.

اگرچه تاکید مقام معظم رهبری "از این پس مردم باید قضاوت کنند که کدام دستگاهها به وظیفه خود برای حفظ محیط زیست عمل می کنند و کدام دستگاهها برای حفظ محیط زیست، تلاش و اقدام لازم را انجام نمی دهند" زنگ بیداری برای مردم است که مردم باید به طرف حفاظت از محیط زیست گام جدی بردارند و به عنوان همیار دولت، از خدمتگذار خود یعنی دولت بخواهند که تمام پروژه های خود را در استای حفاظت محیط زیست تصویب و اجراء یا از پروژه های غیر کارشناسی تصویب شده یا در حال اجراء جلوگیری نماید.

باران خاکستر و بوی تعفن نیشکر به عنوان نمونه های بارز ارمغان فعالیت های شرکت نیشکر برای مردم خوزستان است. حال این سوال پیش می آید که به چه گناهی مردم استان خوزستان باید تبعات شرکت نیشکر را تحمل نمایند؟  اگر هدف از انجام هر پروژه ملی، ارتقاء وضعیت زندگی مردم است، چرا این پروژه زندگی را برای مردم استان خوزستان سخت نموده است؟  شرکت نیشکر برای حل مشکل خاکستر و بوی تعفن چه نموده است؟

اما معضل شرکت نیشکر از خاکستر و بوی تعفن شروع می شود ولی به ابهاماتی بزرگ می رسد که نیاز به بررسی علمی دارند. اگرچه همیشه شرکت نیشکر به دنبال ارائه گزارش آماری از تولید شکر، عنوان کردن کمربند سبز نیشکر و موارد دیگر به عنوان صیانتی بر فعالیت های خود بوده است. حال این سوال ها پیش می آید که آمار تولید بیشتر شکر به چه قیمتی است( به قیمت به مخاطره انداختن زندگی مردم خوزستان)؟ چرا  زندگی مردم استان خوزستان به ازاء تولید بیشتر شکر باید به خطر بیافتد؟ نفع مردم خوزستان از تولید بیشتر شکر بغیر از به مخاطره افتادن زندگی آنها چه بوده است؟ و سوالات دیگر که ابهاماتی را بروی پیش ما مطرح می کنند که نیاز است همانند سد گتوند، اقدامات لازم برای پیگیری آنها انجام گردد.

در این راستاء، سمینار علمی بررسی تبعات زیست محیطی- اجتماعی صنعت نیشکر در خوزستان به عنوان یکی از پیش نشست های دومین کنفرانس ملی رودخانه کارون است که با هدف بررسی چالش های زیست محیطی و اجتماعی صنعت نیشکر در استان خوزستان برگزار خواهد شد. اگر چه هم صحبتی با کشاورزان استان خوزستان نشان می دهد که مقوله نیشکر ابعاد قضائی دارد که نیاز است آگاهی سازی لازم کشاورزان در قبال حقوق خودشان و نحوه پیگیری  آن انجام گیرد تا کشاورزان بتوانند نسبت به آشنایی و پیگیری حقوق خود اقدام نمایند.

اگرچه حمایت لازم سازمان جهادکشاورزی خوزستان و تشکل های کشاورزی در جهت حفظ حقوق کشاورزان و پیگیری هر نوع حقوق ضایعه شده امری که نباید منکر آن شد و نیاز است موضع سازمان جهادکشاورزی خوزستان و تشکل های کشاورزی نسبت به حمایت از هر نوع حقوق ضایع شده آتی و در گذشته کشاورزان توسط شرکت نیشکر  مشخص و اعلام گردد زیرا که کشاورزی فقط کاشت نیشکر نیست و کشاورزان به غیر از کشاورزی راهکاری برای امرار معاش و زندگی ندارند. اگرچه به مخاطره انداختن زندگی کشاورزان به عنوان بالاترین سرمایه ملی کشور توسط شرکت نیشکر، زنگ هشدار مجدد برای توجه دولتمردان به معضلات زیست محیطی – اجتماعی پروژه های غیر کارشناسی در خوزستان و به مخاطره انداختن زندگی مردم خوزستان می باشد.

در این سمینار، اساتید دانشگاه، مدیران ادارت و نمایندگان استان خوزستان در مجلس شورای اسلامی به سخنرانی می پردازند. سمینار مذکور مورخ 28 آبان ماه 1394 توسط مؤسسه پژوهشگران اندیشمند در اهواز  برگزار می گردد. اساتید دانشگاه، پژوهشگران و مدیران و  نمایندگان مجلس شورای اسلامی و ادارات و سازمان ها از شرکت کنندگان در این سمینار می باشند.

 

نویسنده : فعالان محیط زیست : ۸:٥٢ ‎ب.ظ ; شنبه ۱٦ آبان ،۱۳٩٤
Comments نظرات () لینک دائم